و اردشيرخرهاش نام كرد . و در آن آتشگاهى بر پا داشت . عرب گور را جور نام كردند . اين شهر به كردار دارا بگرد ساخته شده است . شهرهاى رام اردشير ، و بهمن اردشير خره ، كه فرات بصره است ، و شهرهاى استارباد ، كه كرخ ميشان است و از خورههاى دجله ، و سوق الاهواز « 1 » * 32 و ابله و شهرهاى ديگرى نيز بساخت . مدت پادشاهى او چهارده سال و شش ماه بود .
از شهر سوق الاهواز ، تا ارجان ( ارگان ) آغاز قلمرو فارس از اين سوى سى و يك فرسنگ « 2 » است . ارجان از بناهاى قبادينفيروز است . زيرا كه او هنگامى كه پادشاهى را از برادرش جاماسپ باز پس گرفت ، با روميان جنگ كرد . و دو شهر از شهرهاى جزيره را بگشود . و بفرمود تا ميان فارس و اهواز شهرى ساختند و آن را بر قباد ناميد . و همان است كه اكنون ارجان گويند .
آنجا را استان كرد و چند روستا * 33 از خورههاى رامهرمز و شاپور اردشير خره و سپاهان بدان داد . شهر حلوان را نيز قباد ساخت . و آن در پهلوى ماهات افتاده است . شهر قبادخره را نيز او بنياد نهاد . و در زمين ميشان * 34 استانى كرد و آن را شاد قباد ناميد - همان است كه استان العال « 3 » گويند - و برايش چهار بخش ( طسوج ) قرار داد : بخش فيروز شاپور كه همان انبار است ، و بخش فادوريا و بخش قطربل ، و بخش مسكن و بخشهاى بسيارى ديگر « 4 » .
نيز فرمود تا شهر زور را ساختند . ميان گرگان و ايرانشهر * 35 نيز شهرى ساخت و شهر قبادش ناميد .
هامش
( 1 ) - يعنى بازار خوزها ، اهواز . رك : تعليقات .
( 2 ) - ابن رسته ( معاصر مؤلف ) ، به نقل از محمد بن لدهء اصفهانى مهندس ، گويد :
يك فرسنگ ، دوازده هزار ذراع ( گز ) است . رك : الاعلاق النفيسه - چاپ دخويه ، ص 160 و نيز افست بغداد . نالينو گويد : فرسخ نزد فلكيون عرب ، 5919 متر است . رك : « علم الفلك عند العرب » ص 265 ( ح ) .
( 3 ) - ن ل : استان العالى . و نيز نسخهء عكسى ( ورق 92 ، ب )
( 4 ) - در اين عبارت مؤلف ، با آنچه اندكى پيش گفت : « و برايش چهار بخش قرار داد » نوعى مسامحه است . يا تغيير خواستى است از معناى طسوج .