كشه بر بندى گرفتى در گدايى سرسرى * از تبار خود كه ديدى كشهاى بر بنددا
لغت فرس ، ص 491 و به معنى خط نيز ، قاسم انوار گويد :
تو به سيه نامگى قاسمى * گر كشه عفو كشى حاكمى
فرهنگ نظام و برهان و حاشيه و در سبك شناسى ( ج 1 ، ص 77 ) چنين است : « در انواع خطوط ايرانى ، خط ديگرى است كه آن را « كستج - ظ : گستك . گويند ، و آن بيست و هشت حرف است ، كه بدان عهود و مواثيق و اقطاعات مىنوشتند و نقش مهرهاى شاهنشاهان پارس و طراز جامه و فرش و سكهء دينار و درهم بدين خط بود . » در پايصفحه گويد : « از اينكه خط مهرها و سكهها را مخصوص به خط گستك دانسته [ يعنى ابن النديم ] معلوم مىشود كه مراد خط پهلوى كتيبهء ساسانى است كه صورت آن در جدول ( ص 75 ) آمد . » نيز در سبك شناسى گويد : « اما اقلام پارسى گوناگون است ، و داراى هفت فن است . و اين معنى را محمد المؤيد معروف به ابو جعفر المتوكلى روايت كرده و چنين گويد كه پارسيان در ايام دولت خويش ، از انواع ارادههاى خود به هفت نوع كتابت تعبير مىنمودند و اسامى آن كتابتها بدين قرار بود :
1 - رم دفيره « 1 » .
2 - گشته دفيره .
3 - نيم گشته دفيره .
4 - فرورده دفيره .
5 - راز دفيره .
6 - دين دفيره .
7 - وصف دفيره .
اما معنى « رم دفيره » كتابت همگانى و عامه است . و معنى « گشته دفيره » كتابت تغيير يافته است » . . . - در پايصفحه گويد - : « اين همان است كه ابن النديم آن را
هامش
( 1 ) - ظ : آدم دفيره ( دبيره ) يا هام دفيره . چنان كه در « التنبيه على حدوث التصحيف » حمزهء اصفهانى است ، به نقل ايران كركوده - شمارهء ( 5 ) ص 6 . و معنى آم دبيره ، كتابت عامه است .