برابرى طول غيبت خاتم الاوصياء با غيبت مجموع پيامبران براى اين باشد كه مىخواهد اين امت را با آزمايشهايى سختتر از آزمايش آنها بيازمايد .
ج . آشكار شدن امانتها و وديعههاى الهى ، كه در حديث پنجم آمده است ، يعنى خداوند به اين امانتهايى كه در پشت كافران هستند توجه و لطف خاص دارد .
د . ناخوش داشتن پروردگار زندگى اولياء معصومش را در كنار گنهكاران ، كه در حديث ششم آمده است ، و احتمالا علتش اين است كه خداوند از امتى كه قدر خود را نمىشناسند خشمناك است ، زيرا در حالى كه خداوند با فرستادن بهترين پيامبران و بهترين جانشينان پيامبران براى آنها ، ايشان را گرامى داشته و بر امّتهاى ديگر آقايى و شرافت داده است ، آنها به جانشينان پيامبر ستم كرده و قدر ايشان را ندانستند و از راه و روش و مرامشان منحرف شدند .
ه . سخن امام عليه السّلام در حديث دهم كه فرمود : « به خدا قسم اگر خروج نكند گردن زده مىشود » ، و احتمالا اين مطلب - چنان كه در ابتداى همين حديث آمده - به غافل بودن مردم در هنگام خروج امام اشاره مىكند و به اين مطلب توجه مىدهد كه اگر آن حضرت - قبل از موعد - ظاهر شود گرفتار سيرهء ستمگرانه جباران شده و براى حفظ حكومت و رياستشان ، آن حضرت را خواهند كشت .
و . سخن امام مجتبى عليه السّلام در حديث دوازدهم كه فرمود : « هيچيك از ما خاندان به جز قائم ، از تن دادن به نوعى بيعت با جبار زمانش خلاصى ندارد . » كه توضيح اين عبارت در فصل هفتم از باب اوّل از نظر خواننده محترم گذشت .
3 - 2 : وضع شيعه و ديگران در دوران غيبت
روايات
1 . امام جواد عليه السّلام مىفرمايد : « او - حضرت مهدى - بعد از اينكه يادش از خاطرها محو شد و بيشتر معتقدان به امامتش ، از اعتقاد خود برگشتند قيام مىكند . » « 1 »
2 . يمان تمّار مىگويد : « نزد امام صادق عليه السّلام نشسته بوديم كه به ما فرمود :
« صاحب الامر غيبتى خواهد داشت كه كسىكه در آن دورهء غيبت بخواهد ديندار
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، ج 51 ، ص 30 ، روايت 4 .