از ماست » « 1 »
11 . ابو بصير مىگويد : امام صادق عليه السّلام فرمود : « براى خروج امام قائم چه عجلهاى داريد ؟ به خدا قسم ، او جز لباس خشن نپوشيده و جز خوراك ناگوار ميل نكند ، او چيزى جز شمشير نيست ، و مرگ در سايه شمشير گريبان مردم را مىگيرد . » « 2 »
12 . عبد اللّه بن زراره مىگويد : امام صادق عليه السّلام فرمود : « شما بايد تسليم ما باشيد و امور - مربوط به دين و حكومت - را از ما بگيريد و امر ما و امر خودتان و فرج ما و فرج خودتان را انتظار بكشيد . . . » « 3 »
13 . اسحق بن سعد اشعرى از امام عسكرى عليه السّلام نقل مىكند كه فرمود : « . . . اى احمد بن اسحق ! مثل حجت خدا در اين امت مثل خضر و ذو القرنين است ، به خدا قسم آنچنان غيبتى خواهد داشت كه هيچكس جز كسى كه خدا او را در اعتقاد به امامتش استوار و در دعا براى تعجيل فرجش موفق كرده است از هلاكت و گمراهى رهايى نخواهد يافت . . . » « 4 »
گفتار ما
پارهاى از روايات دربارهء فضيلت انتظار فرج ذكر شد . شايسته است به مناسبت موضوع ، دربارهء معنى فرج مطالبى بيان شود :
با دقت در روايات فهميده مىشود كه فرج بر دو قسم است : فرج شخصى و فرج عمومى ؛ و فرج شخصى ، خود به دو نوع تقسيم مىشود :
الف . پاك شدن انسان از اخلاق زشت و ويژگيها و صفات پست و فرومايه ، و به دنبال آن ، رسيدن به كمالات فطرى و درجات والاى انسانى و اخلاق و منش الهى .
ب . فرجى كه به ولى عصر و امام قائم به حق - عجل اللّه تعالى فرجه - منسوب است ، كه اين نوع از فرج شخصى ، به نوبه خود ، بر دو نوع است :
1 . شناخت مقام نورانيت امام عليه السّلام كه چيزى جز مقام ولايت الهى نيست ، و اين
هامش
( 1 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 499 ، روايت 274 .
( 2 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 540 ، روايت 503 .
( 3 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 560 ، ص 628 .
( 4 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 479 ، روايت 180 .