ابراهيم دو ركعت نماز مىخواند و دست دعا به درگاه خدا برمىدارد ، خداوند دعايش را اجابت مىكند و گرفتارى را بر طرف مىنمايد و او را خليفه روى زمين قرار مىدهد . » « 1 »
5 . امام صادق عليه السّلام مىفرمايد : « قائم ، امام پسر امام است ، قبل از قيامش ، مردم ، حلال و حرام - و بايد و نبايد - خويش را از او مىجويند . . . » « 2 »
گفتار ما
در بعضى از جملات اين روايات نكاتى وجود دارد كه شايسته است درباره آنها قدرى بيشتر دقت شود :
1 . شايد منظور از جملهء « و قد أوذنتم به » ، « اين مطلب ، پيشاپيش اعلام شده است . » رواياتى باشد كه سالها قبل از تولد آن حضرت از پدران بزرگوارش نقل شده و از تولد ، برخى ويژگيها ، ظهور و اعمال آن حضرت پس از ظهور خبر مىدهند . « 3 »
2 . ممكن است عبارت « حكيم الأوصياء » در روايت سوم ، به حكومت و قدرت فراگير و بلامنازع آن حضرت در اجراى احكام الهى و برقرارى قوانين و مقررات دين كه بهطور كامل و بدون كمترين مصالحه و مماشاتى انجام مىگيرد اشاره نمايد . « 4 »
پيامبران و امامان گذشته چنين حكومت و قدرتى نداشتهاند و خداوند تا اين مقدار ، دست ايشان را در امر حكومت باز نگذاشته است .
3 . در مورد عبارت « نور الأوصياء » در حديث سوم اين احتمالات قابل تصور است :
الف . آن حضرت از نسل جانشينان رسول اللّه ( ائمه ) عليهم السّلام است .
ب . انوار و مقامات بلند ائمه عليهم السّلام بر مردم پوشيده و پنهان مانده و جز اندكى از خواص ايشان ، آنان را نشناختهاند امّا حضرت حجّت عليه السّلام با ظهورش ، مقام و منزلتش را آشكار مىكند .
ج . چنان كه در فصل يازدهم همين باب ذكر مىشود ، مقصود بيان خصوصيات
هامش
( 1 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 553 ، روايت 576 .
( 2 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 580 ، روايت 579 .
( 3 ) . به روايات فصل دوم از باب اول مراجعه نماييد .
( 4 ) . به روايات فصل هفدهم از باب هشتم مراجعه نماييد .