اشاره شده است : « گروهى نسبت به آن گمراه و گروهى رهيافتهاند . » ، « تا اينكه اكثر معتقدان به وجود مهدى و غيبت او ترديد مىكنند و از اعتقاد خود برمىگردند مگر آنان كه داراى يقينى محكم و شناختى درست باشند . »
جملهاى كه بايد خوانندهء محترم بيشتر در آن دقت كند سخن على عليه السّلام در جواب اصبغ بن نباته است كه مىپرسد : « واقعا چنين چيزى اتفاق مىافتد ؟ » و امام مىفرمايد :
« آرى - اتفاق مىافتد - همانطور كه او خلق شده است ، و دست تو از معرفت به اين مطلب ، كوتاه است » . نكتهء قابل دقت اين است كه مقصود امام عليه السّلام از جملهء « كما أنّه مخلوق » ، « همانطور كه او خلق شده است » چيست ؟ آيا مقصود از آن ، خلقت گمراهان و رهيافتگان در مراحل خلقت نورى ايشان است يا مقصود خلقت غيرمادى نيكان و برگزيدگان امت است يا مقصود مراحل تمثّلى و نورى خود غيبت و ظهور است ؟ « 1 »
شايد باتوجه به اين جمله كه فرمود : « دست تو از معرفت به اين مطلب كوتاه است . » و نيز با نظر به وجود عوالم غيرمادى - كه بر خلقت غيرمادى همه مخلوقات مشتملند و دست امثال اصبغ از آنها كوتاه است - همهء اين احتمالات ، موردنظر باشند .
علم از آن خداست ، و دانا اوست و بس .
3 - 1 : خبر ولادت امام زمان عليه السّلام پيش از تولّدش
روايات
1 . موسى بن محمد بن قاسم بن حمزه فرزند امام موسى كاظم عليه السّلام مىگويد :
« حكيمه دختر امام جواد عليه السّلام گفت : امام حسن عسكرى عليه السّلام كسى را به دنبال من فرستاد - وقتى خدمتش رسيدم - فرمود : عمّه ! امشب افطار نزد ما بمان ، امشب شب نيمه شعبان است و خداوند امشب حجتش را ظاهر خواهد فرمود ، او حجت خدا در زمين است . » حكيمه گفت : عرض كردم : « مادرش كيست ؟ » ، حضرت فرمود : « نرجس » ، گفتم : « قربانت شوم ، اثرى از حمل در او نمىبينم . » فرمود : « همان است كه گفتم . »
هامش
( 1 ) . بحث در مورد خلقت مثالى نورى غيرمادى و مراتب نزولى آن ، جايگاه خاصى دارد و ما در كتابهاى « جلوهء نور » ، « فروغ شهادت » و « سر الاسراء فى شرح حديث المعراج » بهطور مختصر به آن اشاره كردهايم . *
( * ) آدرس بحث مذكور ، در كتابهاى نامبرده از اين قرار است : جلوهء نور صفحات 19 تا 39 ، فروغ شهادت صفحات 23 تا 35 ، و سرّ الاسراء ، ج 2 ، ص 170 - مترجم