معنوى باشد كه شايستگى ارتباط بين آفريننده و آفريدگان را احراز كند و چنين افرادى جز خلفاى ذات مقدس پروردگار يعنى پيامبران و جانشينان آنها عليهم السّلام كسى نمىتواند باشد . اينكه خداوند مىفرمايد :
وَ ما مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جاءَهُمُ الْهُدى إِلَّا أَنْ قالُوا : أَ بَعَثَ اللَّهُ بَشَراً رَسُولًا * قُلْ : لَوْ كانَ فِي الْأَرْضِ مَلائِكَةٌ يَمْشُونَ مُطْمَئِنِّينَ لَنَزَّلْنا عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ مَلَكاً رَسُولًا
« 1 » بر همين مطلب دلالت دارد ، چنان كه اين آيه نيز مشعر بر صحت همين ادّعاست :
وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ * وَ قالُوا : أَ آلِهَتُنا خَيْرٌ أَمْ هُوَ ؟ ما ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ * إِنْ هُوَ إِلَّا عَبْدٌ أَنْعَمْنا عَلَيْهِ وَ جَعَلْناهُ مَثَلًا لِبَنِي إِسْرائِيلَ * وَ لَوْ نَشاءُ لَجَعَلْنا مِنْكُمْ مَلائِكَةً فِي الْأَرْضِ يَخْلُفُونَ
« 2 »
شايد با آنچه ذكر شد معنى كلام امام عليه السّلام كه فرمودند : « اگر زمين لحظهاى از وجود حجت خدا خالى باشد نظامش بهم ريخته و اهلش را در خود فرو خواهد برد » و بيانات نظير آن روشن شده باشد ، ضمن اينكه طى همين مطالب علت رجعت پيامبر و ائمه - درود خدا بر تمامى آنان باد - روشن شد زيرا كه جهان مادى تا وقتى برقرار است به وجود حجت حق نيازمند است . « 3 »
2 - 1 : تولّد و بعضى از ويژگىها و امورى كه امام زمان عليه السّلام بعد از ظهور انجام مىدهد
روايات
1 . در حديث لوح از امام صادق عليه السّلام آمده است : « بسم اللّه الرحمن الرحيم ، اين پيامى است از سوى خداى مقتدر شكستناپذير كه در ساخته و پرداختهاش هيچ
هامش
( 1 ) . اسراء : 94 و 95 - چيزى مانع از ايمان آوردن مردم به پيامبر و اسباب هدايت نشد مگر اينكه - به شيوهء منكران - گفتند آيا خدا بشرى را به سوى ما فرستاده است ؟ بگو اگر در زمين - به جاى شما انسانها - فرشتگان سكونت داشتند از آسمان ملكى - همجنس خودشان - به سوى آنها مىفرستاديم .
( 2 ) . زخرف : 57 تا 60 - آن هنگام كه به - عيسى - پسر مريم مثل زده شد قوم تو با هياهو از آن روى گرداندند و گفتند : آيا خدايان ما بهترند يا او ؟ اين سخنان را جز از سر ستيز و لجبازى به زبان نياوردند كه ايشان سخت پايبند دشمنى هستند . او [ عيسى عليه السّلام ] جز بندهاى كه مشمول نعمتهاى ما قرار گرفته نيست و او را نمونه و الگويى براى بنى اسرائيل قرار داديم و اگر ما بخواهيم فرشتگان را جايگزين شما انسانها در زمين مىگردانيم .
( 3 ) . به تعبير ديگر مادام كه حجت حق در عالم مادى وجود داشته باشد امكان بقاء و برقرارى عالم هست و گرنه نه . مترجم .