بياموزد ، و حجتت از تماميت نيفتد و پيروان اوليائت بعد از اينكه - به وسيله پيامبران - هدايتشان كردى گمراه نشوند ، گريزى نيست : اين حجت تو يا در ميان مردم ظاهر و براى آنان آشناست امّا از او اطاعت نمىكنند ؛ يا از ديد مردم پنهان و منتظر زمان ظهور است . زمانى كه مردم در صلح و آرامش هستند اگر وجود حجت از نظر آنان غايب باشد دانش و منش او به دلهاى مؤمنين مىرسد و ايشان به آن عمل مىكنند . » « 1 »
3 . از امام حسن عسكرى عليه السّلام در مورد - صحت يا كيفيت - اين خبر كه به نقل از پدران بزرگوارش رسيده است كه : « زمين هيچگاه از حجت خدا بر خلقش خالى نيست ، هركس بميرد و امام زمانش را نشناسد به مرگ جاهليت مرده است . » سؤال شد ، پس امام عليه السّلام فرمود : « اين مطلب حق است همانطور كه وجود آتش - و جهنم - حق است . » پس از آن حضرت سؤال شد كه : « يابن رسول اللّه ، حجت و امام بعد از شما كيست ؟ » فرمود : « فرزندم محمّد ، او امام و حجت بعد از من است ، هركه بميرد و او را نشناسد به مرگ جاهليت مرده است . » « 2 » . . .
4 . امام صادق عليه السّلام از امير المؤمنين عليه السّلام نقل مىفرمايد كه فرمود : « بدانيد كه زمين از حجت خداى عزّ و جلّ خالى نيست ، امّا به واسطهء ستمگريها و جهالتهاى مردم ، خداوند ديدگانشان را از مشاهدهء او فرو بسته است و اگر زمين لحظهاى از حجت خدا خالى باشد نظامش درهم ريخته و اهلش را در خود فرو خواهد برد ، امّا حجت خدا مردم را مىشناسد ولى مردم او را نمىشناسند همانگونه كه حضرت يوسف مردم - برادرانش - را مىشناخت و آنها او را نشناختند . » « 3 »
گفتار ما
آيات و رواياتى كه گذشت به روشنى بر چند مطلب دلالت مىكنند :
اول : ضرورت وجود حجت خدا در تمام زمانها ، زيرا كه ائمه عليهم السّلام به صراحت فرمودهاند : « زمين از حجت خداى عزّ و جلّ خالى نيست . »
هامش
( 1 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 363 ، روايت 112 .
( 2 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 482 ، روايت 189 .
( 3 ) . اثبات الهداة ، ج 3 ، ص 532 ، روايت 463 .