لَهُمْ فِي الْأَرْضِ وَ نُرِيَ فِرْعَوْنَ وَ هامانَ وَ جُنُودَهُما مِنْهُمْ ما كانُوا يَحْذَرُونَ
« 1 » و نيز آيهء
وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ وَ لَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضى لَهُمْ وَ لَيُبَدِّلَنَّهُمْ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئاً
« 2 » بر اين مطلب يعنى برقرارى عالمى ديگر ، در ادامهء همين عالم ، دلالت مىكنند .
بنابر آنچه گذشت ، روايات گواه آن هستند كه وعدههايى كه خداوند در اين آيهها داده تا مستضعفين را پيشوايان و وارثان زمين قرار دهد ، به جانشينى بگمارد ، قدرت بخشد و ترسشان را به امنيت تبديل كند ، در مدت كوتاهى واقع نمىشوند ، بلكه در دورانى طولانى و روزگارى دراز محقق مىشوند ، و در نتيجه ، وقوع اين امر ، به رجعتهاى متعدد نياز دارد تا تمام كسانىكه از اول عالم داراى ايمان ناب بودهاند يا از كافران محض به شمار مىرفتهاند رجعت نمايند .
بنابراين ، دنيا پس از ظهور حضرت مهدى ، بلافاصله و با سرعت ، به برپا شدن قيامت منتهى نمىشود . حديث هفتم فصل ششم همين باب كه در آينده خواهد آمد ، بر همين مطلب دلالت مىكند . در آن حديث كه از روز مورد اشاره در آيه
فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُهُ خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ
« 3 » سؤال شده است امام صادق عليه السّلام مىفرمايد : « آن بازگشت رسول اللّه صلّى اللّه عليه و إله و سلّم است ، حكومتش در رجعتش پنجاه هزار سال است و امير المؤمنين در رجعتش چهل و چهار هزار سال حكومت مىكند . »
امّا علّت اختصاص چندبار رجعت به امير المؤمنين عليه السّلام از حديث چهارم - كه تمام آن را در آخر كتاب ذكر خواهيم كرد - فهميده مىشود كه شايد اين علت ، يك ويژگى و خصيصهاى باشد كه خداوند براى امير المؤمنين عليه السّلام قرار داده است .
دربارهء چگونگى رجعتهاى متعدد امير المؤمنين عليه السّلام و اينكه آيا بعد از مرگ
هامش
( 1 ) . قصص : 5 و 6 - اراده كردهايم كه بر مستضعفان زمين منت گذاريم و آنها را پيشوايان و وارثان زمين گردانيم و در زمين ، قدرت بدهيم و به فرعون و هامان و لشگريانشان ، همان چيزى را كه از ناحيه آنان بيم داشتند ، بنمايانيم .
( 2 ) . نور : 55 - خداوند ، مؤمنان شما را وعده داده است كه به جانشينى در زمين بگمارد همانطور كه ديگران را قبل از ايشان به جانشينى گماشت ، و تا دين آنها را كه براى ايشان پسنديده است قدرت دهد و ترسشان را به امنيت بدل كند تا ، بدون هيچ شركى ، مرا بپرستند .
( 3 ) . معارج : 4 - روزى كه مقدارش پنجاه هزار سال است .