گفتار ما
خلاصهء آنچه مىتوان دربارهء اين روايات گفت اين است كه خداوند ، خالق تمام چيزها و مدبّر همهء آنهاست و از اينكه امور از راهى غير از اسباب ، صورت پيدا كند ناخوش دارد و اختيار اسباب هم به دست خود اوست ، بنابراين چه مانعى دارد كه در دورهاى از زمان ، اسباب و كار آنها را به شيوهاى غير از آنچه در گذشته بوده است مقرر فرمايد ؟
آنچه امام باقر عليه السّلام در حديث چهارم فرمودهاند و نيز موضوع خلقت حضرت عيسى عليه السّلام - بدون سبب واقع شدن پدر براى تولد - و نيز طول عمر حضرت قائم عليه السّلام و رجعت پيامبران و امامان عليهم السّلام و اعمال خارق العاده و معجزات و كراماتى كه از پيامبران و اولياء صادر شده است ، از اين قبيل هستند .
بنابراين فقط به اين خاطر كه معنى روايات به ذهن و انديشهء كوتاهنگر ما ، روشن و قابلقبول نيست نمىتوان در سند بعضى از روايات شك و خدشه وارد كرد ، زيرا مقدار زيادى از اين مطالب در لابلاى رواياتى آمده است كه آن روايات از امورى به ما خبر مىدهد كه بعضى از آن امور ، واقع شده است و اين امر به تنهايى ، بر صحيح بودن سند و متن روايت تأكيد مىكند هرچند كه ما در حال حاضر مقصود آن را نفهميم .
علاوه بر آنچه ذكر شد ، از مجموعهء روايات مربوط به غيبت چنين فهميده مىشود كه در دورهء غيبت و ظهور ، آنطور كه در مقدمهء كتاب اشاره كرديم ، بيشتر اتفاقات ، از امور غير عادى است ، و شايد بتوان ادعا كرد كه روايات در اين مورد ، از تواتر معنوى برخوردار هستند و بنابراين جايى براى انكار و تعجب و بعيد شمردن اين امور ، وجود ندارد .
20 - 3 : نزول حضرت عيسى عليه السّلام براى يارى قائم آل محمد عليهم السّلام و اقتدا به آن حضرت
روايات
1 . معمّر بن راشد از امام صادق عليه السّلام از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلّم نقل مىكند كه فرمود : « مهدى از نسل من است ، وقتى خروج كند عيسى بن مريم براى ياريش فرود مىآيد ، او را