با وجود اين نفوذ گسترده ، مىبايستى احساس ايرانى ، مبارزهاى مستمر عليه دشمنى با تصوير در اسلام ( پس از آنكه بر آنها غالب شده بودند ) داشته باشد . در ايران هرگز مصوّر كردن حيوانات و انسان ( همان گونه كه در مورد آثار ساختهشده از فلزات قيمتى در فوق ذكر شد و نيز همان گونه كه قصر محمود « 135 » در غزنه نشان مىدهد ) پايان نگرفت ، و از اين طريق ديگر مناطق اسلامى در نفى تصويرسازى همواره دچار تزلزل بودند . برداشت دوستانهء شيعيان « 136 » از تصويرسازى مسلما به طور عمده از اين واقعيت متأثر بود ، و تشيع در طول زمان به طور كلى مذهبى ايرانى شده بود .
طبيعتا احساس هنرى ايرانيان خود نيز كاملا از نفوذ بيگانه در امان نماند . اين نفوذ يكبار از چين و از طريق طراز ( تلس ) ، جايى كه در كنار سفالسازى تحت نفوذ چين ، كالاهاى ايرانى از سمرقند ( قرن 6 / 4 هجرى قمرى - 12 / 10 ميلادى ) نيز يافت مىشد ، به ايران راه يافت . « 137 » بار ديگر از طريق ورود مستمر ابريشم ( كه از زمان اشكانيان شناخته شده بود ، و در خود ايران در قرن 6 / 5
هامش
( 135 ) . هيئت باستانشناسان فرانسوى در افغانستان تحت نظارت دانيل شلوم برگر( Daniel Schlumberger )در حفريات خود در سال 1949 قصرى از اين سلطان را با 48 پيكر نقاشىشده ( محافظان ) در « تالار بارعام » ( ؟ ) يافت . رجوع كنيد به گزارش وى در :Academie des Inscriptions et Belles Lettres''nach dem Manchester Guardian , wiedergegeben in den New Dr . Rudolf Loewenthals von der Cornell University inطبق اطلاع دوستانه : )york Times vom 28 VI . 1950 Ithaca , N . Y . ) . - S . Flury : Ledecor des monuments de Ghazna , in Syria VI ( 1925 ) , S . 61 bis 90 .( 136 ) .Kuhnel , Kunst und Volkstum'' 129 - 131 . - HenriL'attitude de l'Islam primitif en face des arts. ( 133 )figures'' , in Lammens , Om . 351 - 389 . - Keppel Archibald Cameron Creswell : The lawfullness of Painting in early Islam , in der Islamic Culture XXIV ( 1950 ) , S . 218 - 225 .( 137 ) . در اينباره رجوع كنيد به گزارش حفارى در :A . N . Bernstamm ( Bernstam ) : Kratkie soobscenija o dokladach i polevyeh issledovanijach instituta istorii mat . Kul't ;( گزارشى كوتاه درباره اخبار حفريات انستيتو فرهنگ ، تاريخ و رياضيات )I ( Moskauu . Leningrad 1939 ) , S . 31 .