توضيحات مربوط به ذخاير معدنى استخراجشده امروزى و مناسبات ارتباطى مدرن را نقشههاى ذيل دربر دارند :
اول - نقشه اقتصادى ايران از :
Hugo Grothe
در كتاب
Weltgeschichte
، براساس :
Hans Ferdinald Helmolt , Bd . II : Westasien , ( Leipzig und wien 1913 ) ,
بعد از صفحهء 388
دوم - نقشه مقاله
Persija ' '
در
Bol'saja Sovetskaja Enciklopedija
.
سوّم - نقشه مقاله
Persia ' '
در
Enciclopedia Italiana xxvi , 418
.
چهارم - نقشه آخر كتاب كوچك
Alexander tehrani
( اسكندر تهرانى ) و
Sebastian Beck Iran ,
:
( Berlin 1943 )
( جغرافياى كوچك كشورها 21 ) .
مناسبات عصر مغول در نقشه آخر كتاب :
Iran
نوشته
Spuler
( كتابشناسى شماره 457 ) .
درباره نشانهاى انتخابى نقشه مربوط به مناسبات مذهبى قابل ذكر است كه فقط شهرها و ايالاتى كه جغرافيدانان به صراحت ذكر كردهاند ، منظور شده است . كمبود آن نيز به همين سبب است .
امّا مىبايست اغلب مكانها كه جغرافيدانان راجع به آنها چيزى نگفتهاند ، توسط سنيان و يا بقيه زرتشتيان مسكونى شده باشد . درباره تقسيم سنيان به شاخههاى ديگر مذهبى ، طورى گفته شده است ، كه بر روى نقشه نمىتوان آنها را با توضيح مشخص كرد ؛
حنفىها اغلب ساكن خراسان بودند ( همچنين مرو ) ، ساكنان قومس ، گرگان ( جمعى ) ، طبرستان ( تعدادى ) ، رى ( بخشى ) ، فارس ( بسيارى ) ، سيستان و سرخس ( بخشى ) حنفى مذهب بودند .
شافعىها در چاچ ، ايلك ، طراز ، حوالى بخارا ، سنج ، دندانقان ، اسپيراين ، روذ / يان ، بعدها طوس ، نسا ، ابيورد سكونت داشتند . بسيارى از سكنهء كرمان ( غير از جيرفت ) ، و بخشى از مردمان هرات ، سيستان ، سرخس ، هردو مرو ، همچنين نيشاپور و رى ، و بالاخره بسيارى از ساكنان طبرستان پيروان شافعى بودند .
حنبلىها در طبرستان ، رى و سوس اقامت داشتند .
فرقههاى كوچك مذهبى : ابو زيد بلخى در بكرواز ( يا بست ) / / جهم بن صفوان ابو محرز ( مقايسه كنيد با
( EI , I 1044
بسيارى از ساكنان ترمذ / / سفيان الثورى ( رجوع كنيد به
Plessner in der ( EI , IV 540 - 43
در دينور ، قبلا همچنين در همدان .
كرّاميه ( رجوع كنيد به :
( David Samuel Margaliouth in der EI II , 828 f
در هرات ، غرجستان ، در فرغانه ، الختل ( ان ) ، گرگان ، مرو الروذ و سمرقند ، بعدها دلا جبال و طبرستان سكونت داشتند .
معتزله اغلب ساكن خوزستان ( بهويژه عسكر المكرم ، همچنين اهواز ، رامهرمز ( د ) و دورق ) بودند ، بعضى نيز در گندىشاپور ، اقليتى در نيشاپور و فارس ( اغلب در جهرم ) اقامت داشتند .