كه تغيير قدرت مخدوم عملا در اينجا پيش نمىآمد . « 49 »
كوشش مىشد تا برخوردهاى قبيلهاى در ميان سپاه را با ايجاد گروههاى جديدى ( كه در آنها به اصل و نسب توجهى نمىشد ) و همچنين تأسيس جايگاههاى مشترك براى آنان تعادل بخشيد « 50 » ( همانطور كه بعدها مثلا صفويان انجام دادند ) .
نام سربازان توسط مبلّغ عباسيان ، ابو مسلم در طومار ( دفتر ) نظاميان ثبت مىشد . « 51 » اين ترتيب و نظم از جانب - مثلا يعقوب صفارى ، « 52 » سامانيان ، « 53 » و نيز خلفاء ( براى ديلميان در سال 390 ه / 1000 م ) « 54 » حفظ شد . از آنجايى كه ديلميان بهعنوان هسته اصلى سپاه ، مورد توجه ويژه بودند ، آل بويه در سال 388 ه / 998 م براساس طومارهاى موجود همه كسانى را كه داراى « اصل و نسب اصيل » ( صحيح النسب ) نبودند ، اخراج كردند ( 1000 نفر ) . اخراجشدگان در عكس العمل خود بهصورت يك دسته راهزن به هم پيوستند . « 55 »
سپاه منظم ، متشكل از واحدهاى پياده و نيز دستههاى سواره بود ؛ « 56 » مانند
هامش
( 49 ) . مسكويه : تجارب الامم ، ج 5 ، ص 435 ؛ آل بويه پيوند خود را از مخدوم خود بريدند چرا كه وى مريض بود ( و در خدمت او آنان اميدى به كسب پيروزى و تحصيل غنايم نداشتند ) .
( 50 ) . طبرى : تاريخ 2 ، ص 1490 ( سال 107 ه / 26 - 725 م در بلخ ) .
( 51 ) . طبرى : تاريخ 2 ، ص 1957 ، 1969 ( سال 129 ه / 747 م ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 138 ؛ ، نكبى ص 150 ( سال 379 ه / 90 - 989 م ) . -Fries 9. - درباره وضعيت چنين طومارهايى ( براساس قدامه ) و به طور كلى درباره سازمان « ديوان الجيش » در بغداد يا سامره ( و نه در ايران ) رجوع كنيد به :Wilhelm Hoenerbach : Zur Heeresverwal tung der Abbasiden'' , im Islam XXIX ( 1949 - 50 ) , S . 257 - 290 .( 52 ) . مسعودى : مروج الذهب ، ج 8 ، ص 48 .
( 53 ) . مفاتيح العلوم ، ص 56 و بعد .
( 54 ) . هلال صابى : كتاب الوزراء ، ص 392 .
( 55 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 49 .
( 56 ) . در سال 229 ه / 844 م در بست ( تاريخ سيستان ، ص 191 و ديگر صفحات ) ؛ سال 272 ه / 885 م « ادگوتگن » در رى ( ابن اثير : الكامل ، ج 7 ، ص 139 ) . بهويژه تعداد زيادى از سلجوقيان در ارمنستان در قرن پنجم هجرى قمرى / يازدهم ميلادى ،. ( Matth . 41 )