غزنوى « ولىّ امير المؤمنين » مىناميدند ، « 602 » القاب شخصى بر روى سكههاى طلا و نقره ( مسكوكات طلاى همهء سلسلههاى مهمّ محلّى غير از طاهريان معروف است ) اغلب ديده نمىشود ، برعكس ، طبق دستورات ضرب ، سكههاى مسين اغلب به نام خليفه اشارهاى ندارند . « 603 » - شعار معمول سامانيان ( در زمينهء علايم ضرب بر روى سكههاى مسين از زمان نصر دوم به بعد ) ، « عزّه الله » ( خداوند او را عزت و قوت بخشد ) يا « ايد الله » ( خداوند او را پشتيبان باشد ) بود .
اماكن ضرب سامانيان تقريبا منحصر به سمرقند ، چاچ و اندراب ( در تركستان ) ، « 604 » و به ندرت بلخ و نيشاپور بود ؛ « 605 » - و غزنويان ( كه اماكن ضرب را تقليل دادند ، سكههاى خود را در بلخ ، گوزكان ، غزنه ، نيشاپور و پروان ( در افغانستان ) و نيز هرات ، و علاوه بر آن لاهور و محمودپور در هندوستان ( اكنون در پاكستان ) ضرب مىكردند . محلّ ضرب سكههاى هريك از فرمانروايان آل بويه نهايتا بنا بر مجموعه اوضاع و احوال سياسى هريك از بخشهاى اين خاندان پرتشعب ، تغيير مىكرد .
مقياسات و اوزان
مانند همه كشورها در قرون وسطى ، مقياسات و اوزان در قرون نخستين ايران اسلامى ( كه فقط از آن در اينجا صحبت مىشود ) ، « 606 » يكسان تعيين نشده است .
هامش
( 602 ) .Lane - Poole II S . B 131 , Nr . 459 .( 603 ) .Lane - Poole II S . 109 , 111 , Nr . 403 , 411 f .( بين سالهاى 360 - 352 ق / 971 - 963 م ) ؛- Edhem S . 310 - 22 , Nr . 801 - 815- براى جزئيات نگاه كنيد به مبحث « عناوين و القاب » در كتاب حاضر .
( 604 ) . در اندراب ( درست در شرق خراسان ) نقره بدستآمده از معادن پنجهير و جاريانه ( ؟ ) ، ضرب مىشد . رجوع كنيد به : حدود العالم ، ص 109 .
( 605 ) . يكى از سكههاى آنان « بخ » افزودهشده را نشان مىدهد ( كه البته به ندرت است . رجوع كنيد به پاورقى 570 همين فصل ) :. Lane - Poole IX S . 179 , Nr . 278( 606 ) . براى همه موارد به استثناى ايران ، اساسا به :EI , Sauvaireو غيره رجوع كنيد . - و نيز :J . A . Decourdemanche : Traite Pratique des Poids et mesures des peuples anciens et des Arabes , ( Paris 1909 ) .