دوباره به تصرف آورد ) بسيار جدى و دشوار شده بود و مىبايست از تمام خراسان قشون كمى گرد آيد « 1 » تا با كمك آنها بتوانند پارياب و گوزگان را اشغال نموده نيزك را تا تخارستان تعقيب كنند . پس از پيكارهاى طولانى در درهها و تنگهها سرانجام اين سردار شجاع در نتيجهء خيانت خائنى به دست قتيبه افتاد و قتيبه بر خلاف تعهد خويش وى را با عدهء كثيرى از معتمدانش هلاك كرد . اين عمل حتى موجب خشم و اعتراض خود عربها گرديد « 2 » ، ولى در هر حال باعث فزونى ترس و وحشت مردم از فاتحان گشت و ازاينرو به موفقيتهاى آيندهء آنان كمك نمود .
در نتيجهء اين حوادث قتيبه و برادرش توانستند از جيحون ميانه بگذرند و پادشاه سرپيچ شومان را مغلوب سازند ( وى در ميدان جنگ كشته شد ) ، و با تصرف نخشب ( نسف ) و كش ، واقع در طرف جنوب ، به سمرقند نزديك شوند . سغديان كه در اثر پيشروى عربها به مخاطرهء بزرگى افتاده بودند اخشيد تورخون ( نه طرخون ) كماراده و مصالحهكار را ( از تقريبا سال 700 ميلادى برابر 81 هجرى ) بر كنار ساختند ( و او نيز انتحار كرد . ) و اوغرك ( غورك ) ( پسر اخشيد ؟ ) جاى او را گرفت ( 700 تا 712 ميلادى برابر 81 تا 94 هجرى و 721 تا 738 ميلادى برابر 103 تا 121 هجرى ) « 3 » .
هامش
( 1 ) - طبرى ، رديف 2 ، صفحات 1205 تا 1208 ؛ - ابن الاثير ، ج 4 ؛ ص 207 به بعد ؛ -Kurat , Kut . 395 f . ; Chav . , Doc . 288 - 295( 2 ) - طبرى ، رديف 2 ، صفحات 1218 تا 1224 ؛ - ابن الاثير ، ج 4 ، ص 209 به بعد ؛ -Markwart , Wehrot 40 - 43( 3 ) - بلاذرى ، ص 421 ؛ - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 342 به بعد ؛ - طبرى ، رديف 2 ، صفحات 1225 تا 1231 ؛ ابن الاثير ، ج 4 ، ص 211 ، و نيز :
( با استفاده از ابن الاعثم )Kurat , Kut . 400 - 415( اسناد سغدى مورخ از برگه موغBerge Mug )) در تاجيكستان )