ناحيه ، خشونت و دقت بيشترى دربارهء آنان اجرا گشت « 1 » . حمله به بخارا دو يا سه سال بعد ( 708 يا 709 ميلادى مطابق 89 يا 90 هجرى ) يعنى پس از آنكه در سال 707 ميلادى ( برابر 88 هجرى ) منطقهء ماوراءالنهر واقع در شمال ترمذ اشغال شده بود ، صورت گرفت « 2 » .
اما استغاثه و استعانت « وردانخذاه » « 3 » حكمران بخارا از سغديان شرقى و تركها ديرتر از آن صورت گرفت كه اينان بتوانند پادگان مدافع شهر را تقويت كنند ، بلكه برعكس همينكه سغديان از حملهء بىثمر مدافعين اطلاع يافتند آمادگى خود را براى عقد قراردادى با مسلمانان اظهار داشتند « 4 » . اما در مقابل شورشى كه نيزك سيستانى در نتيجهء بىسياستى قتيبه برپا ساخته بود ، خطر جدى جديدى را اعلام مىكرد ؛ زيرا در يك چنين موقعى فرمانروايان و سران محلى نيز جرأت و جسارت تازهاى براى جنگ با متجاوزين يافتند . كابلشاه هم واقعا از نيزك پشتيبانى كرد و بيرون راندن پادگانهاى عرب از تخارستان امكانپذير گرديد . بدين ترتيب اوضاع در زمستان سال 709 / 710 ميلادى برابر 91 هجرى ( با وجود اينكه عبد الرحمن برادر قتيبه لااقل طالقان سركش را
هامش
( 1 ) - بلاذرى ، ص 420 ؛ طبرى ؛ رديف 2 ، صفحات 1186 تا 1189 ؛ - اغانى ( قاهره ) ج 9 ، ص 137 ؛ - نرشخى ( تاريخ بخارا ) ، ص 43 به بعد ؛ - تاريخ يعقوبى . ج 2 ، ص 342 ؛ ابن الاثير ، ج 4 ، ص 202 . و نيز :Kurat , Kut . 393 f .. از اين حمله و پيشرفت مسلمانان در آسياى مركزىLeontiosدر صفحات 35 تا 37 ، تصورى درهم آميخته دارد .
( 2 ) بلاذرى ، ص 412 ؛ - طبرى رديف 2 ، ص 1189 به بعد و 1194 تا 1197 و 1198 به بعد ؛ - نرشخى ( تاريخ بخارا ) ص 42 به بعد ؛ ابن الاثير ، ج 4 ، ص 204 .
( 3 ) - براى اسامى رجوع كنيد به :Justi , Namb . 353 - 9 ; Christensen 501( 4 ) - طبرى رديف 2 ، صفحات 1201 تا 1204 ؛ - نرشخى ، ص 80 و 44 تا 46 و 51 به بعد ؛ - العيون و الحدائق . ص 6 ؛ ابن الاثير ، ج 4 ص 207 به بعد . و نيز : -Kurat , Kut . 394 ; -جمعآورى بطور خلاصه در :Gafurov 138 - 142 .