پشتوپناههاى بنى اميه بودند « 1 » ، واگذار كند ( 665 / 666 ميلادى برابر با 45 هجرى ) « 2 » موج عدم رضايت چنان بالا گرفت كه اعزام 5000 تن كوفى و بصرى ، كه از لحاظ قبيله سخت مختلف و متفاوت و بدين جهت بىطرف بودند ، ضرورت يافت ، و سرانجام هنگام فرماندارى نظامى يكى از افراد اين قبيلهء ازد يعنى مهلب بن ابى صفره ، نفوذ ازد در خراسان بسيار تشديد گشت « 3 » . بديهى است كه زياد پسر عبيد الله ( 674 ميلادى مطابق با 55 هجرى ) نيز به اين دوستان و همكاران پدر خود اعتماد كرد « 4 » . بعد از آنكه دودمان مروان از امويان به خلافت رسيدند باز ايشان در نتيجهء شورشى ( 683 / 685 مطابق 64 تا 65 هجرى ) مجددا كسب قدرت كردند . و پس از همكارى موقت با عبد الله بن زبير كه مخالف خليفه بود ، ( بعد از 685 ميلادى ) از عبد الملك اموى اطاعت نمودند « 5 » و اما تميم و بكر بن وائل پس از نبردهاى دشوار با زور اخراج و يا معدوم گشتند « 6 » ، با توجه به اينكه پيش از آن نيز ( در سال 680 / 681 مطابق با 61 هجرى ) نظير همين اوضاع در سيستان به وجود آمده بود « 7 » .
هامش
( 1 ) - طبرى رديف 2 ، صفحات 472 تا 475 . در مورد نسب « زياد » رجوع كنيد به ؛Fuck 13 ..
( 2 ) - طبرى ، رديف 2 ، صفحات 79 تا 81 و 84 به بعد ؛ - ابن الاثير ج 3 ص 179 به بعد ؛ تاريخ سيستان ، ص 91 .
( 3 ) - طبرى ، رديف 2 ، ص 155 به بعد و 161 به بعد ؛ - ثعالبى ( غرر - السير ، خطى ) ، صفحات 20 ظهر تا 22 ظهر ؛ - ابن الاثير ، ج 3 ، ص 181 به بعد ؛ - تاريخ سيستان ، صفحات 86 تا 90 ؛Wellhausen , Arab . 44 , 131 f .( 4 ) - بلاذرى ، ص 410 ؛ - طبرى ، رديف 2 ، ص 166 به بعد و صفحات 178 تا 180 ؛ - ثعالبى ( غرر السير ، خطى ) .
صفحات 29 ظهر تا 30 ؛ - ابن الاثير : ج 2 ، ص 196 به بعد ؛ - تاريخ سيستان ، ص 94 به بعد .
( 5 ) - بلاذرى ( انساب الاشراف ) ، ج 4 ، ص 75 به بعد و 77 به بعد ؛ - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 223 به بعد ؛ - طبرى ، رديف 2 ، صفحات 488 تا 494 ؛ - ابن الاثير ، ج 4 ، ص 61 به بعد و 81 به بعد .
( 6 ) - بلاذرى ( انساب الاشراف ) ، ج 5 ، صفحات 313 تا 316 ؛ - طبرى ، رديف 2 ، صفحات 494 تا 497 و 593 تا 598 و 695 تا 699 ؛ - اغانى ( قاهره ) ، ج 3 ، ص 137 و 219 ( وضع بشار بن برد ) ؛ اغانى ( بولاق ) ، ج 10 ، ص 151 به بعد و ج 12 ، ص 117 به بعد ؛ - ابن الاثير ج 4 ، ص 99 به بعد .
( 7 ) - ابن الاثير ؛ ج 4 ، ص 40 ؛ تاريخ سيستان ، صفحات 100 تا 109 - . در مورد اصفهان رجوع كنيد به اغانى ( قاهره ) ج 5 ، ص 13 به بعد