پيشروى از طرف سيرگان واقع در منطقهء كرمان به سوى شمال شرقى ( 650 - 651 ميلادى ) از راه پهرگ و از ميان كوير نمكزار ايران به طرف زالق و زرنگ به رهبرى ربيع بن زياد حارثى و پس از نبردهاى بسيار در مغرب سيستان ( كه به عربى سجستان ناميده مىشود ) بدين جهت به طور قابل ملاحظهاى سهولت يافت كه حكمران محلى ( « شاه » ) اين منطقه با برادرش ژونبيل « 1 » در نزاع و كشمكش بود و ژونبيل به اطاعت تازيان گردن نهاد و در نتيجه قشون تازى از زرنگ تا نزديكى قندهار و همچنين ناحيهء رخج
Arachosien )
پيش رفت و در آنجا نبرد با قبايل كوهستانى واقع در بست و زابلستان و همچنين پيشروى به جانب كابل ( كه در آن زمان مسكن بودائيان بود ) و مناطق آن سوى كابل سالها طول كشيد ، و اگرچه پس از جنگهاى كوچك « 2 » سخت و طولانى و بعد از مداخلات شديد على ( ع ) ( 656 - 661 ميلادى ) در ادارهء حكومت ، ژونبيل دو مرتبه سرپيچيد و تازيان را موقتا تحت فشار سختى قرار داد « 3 » ، ولى لااقل راه ورود به اين سرزمين كه دسترسى به آن مشكل بود تا ناحيهء رخج گشوده شد و قسمت اساسى آن در تحت حكومت نمايندهء فعّال تازى عبد الرحمن بن سمره تأمين يافت « 4 » .
علاوه بر اين ، اين ناحيه نقطهء اتكايى براى اشغال مكران به رهبرى حكم بن عمرو تغلبى و ديگران شد . در اينجا باز نبردهاى سختى كه فقط محلى بود به وقوع پيوست و تازيان چندين بار از سرحدات گذشتند و ليكن توقف در خود اين مناطق هنوز از طرف خليفه ممنوع بود « 5 » و بدين ترتيب با دستيابى تازيان به سرحدات شرقى
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد به فصل « سازمان ادارى ايران : ايالات » از همين كتاب و به :Justi , Namb . 384 f .لغتZenbil( ولى بدون بيان اصل ريشهء آن )
( 2 ) - طبرى 1 ص 2829 و .Chirshman 112 - 111( 3 ) - بلاذرى ص 392 تا 397 ؛ طبرى ج 1 ، ص 2705 به بعد ؛ يعقوبى ، بلدان ص 281 ، ابن اثير ج 3 ص 17 ؛ تاريخ سيستان ص 80 تا 85 و 100 و 106 ؛Caet VII 276 - 280( 4 ) - بلاذرى ص 396 به بعد ؛ ابن سعد ج 5 ص 33 ؛ ابن اثير ج 3 ص 174
( 5 ) - طبرى 1 ص 2706 تا 2708 ابن اثير ج 3 ص 17 به بعد و 174 و 177 ( سال 663 - 664 ميلادى - 43 و 44 هجرى ) :Elias 86 .