بدين ترتيب با رفع مداخلهء خزريها « 1 » مقدّمات حمله به مركز سياسى و اقتصادى كهن ايران يعنى رى ( رگس قديم نزديك تهران ) به وجود آمد . در اين مورد نيز - مانند سابق - قراردادهاى برخى از اشخاص متنفذ و دهقانها ( كه تازيان آنها را پادشاه مىناميدند ) با مسلمانان - مخصوصا قول و قرار سياوخش ( سياوش ) پسر مهران « 2 » - بود كه وظيفهء مهم را ايفا مىنمود ، و در نتيجهء خيانت ايشان - با وجود حمايتى كه از طرف اهالى قسمتهاى كوهستانى شمالى به ايرانيان مىشد - رى به دست مهاجمان عرب افتاد ، اما باز دوباره از دست تازيان خارج شد و در سال بعد دوباره مورد هجوم قرار گرفت .
اين دفعه شهر غارت و ويران شد . اما به زودى دوباره بنا گرديد ( زودتر از 644 و 645 مطابق 23 و 24 هجرى نبوده ) « 3 » اين موفقيتها موجب شد كه مسلمانان به رهبرى احنف بن قيس يمنى در سالهاى بعد ( تا 650 - 651 مطابق 30 هجرى ) همپيمانان سابق ساكنان رى را كه از قومس و گرگان بودند نيز منكوب و مطيع سازند « 4 » .
هنگامى كه قشون تازى در شمال به طور اساسى در امتداد جادههاى بزرگ مخصوصا جادهء تجارتى ابريشم ، به اقدامات نظامى خود مشغول بود ، پيشروى آنان نيز در جنوب فلات دوباره آغاز شد ( در حدود سال 643 ميلادى ) . در اين مورد نيز تاريخى كه به دست دادهاند قطعى نيست و آنچه واضح است اين است كه سرانجام
هامش
( 1 ) - طبرى رديف اول ص 2668 تا 2670
( 2 ) - براى نامها رجوع كنيد به :Justi , Namb 299 214 f .( 3 ) - بلاذرى ص 309 - 319 ؛ طبرى 1 ص 2653 تا 2656 ، ياقوت ج 4 ص 380 به بعد ؛ ابن اثير ج 3 ص 9 :Caet . V 8 - 19 , VII 33 - 37 , 59 f .( 4 ) - طبرى 1 ص 2657 به بعد ؛ تاريخ يعقوبى ج 2 ص 188 ؛ ياقوت ج 1 ص 105 ، ج 2 ص 895 ، ج 4 ص 88 و 981 ؛ ابن اثير ج 3 ص 10 ؛Wellh . , Sk . VI 110 ; Caet . V 19 ; VII 270 f .