كردند « 1 » . در آن موقع و مدتى هم بعد از آن پى در پى امر منجر به منازعاتى بين عربها و ايرانيان شد « 2 » و پيشوايان عباسى از اين امر انديشه نداشتند كه هدف خود را به وسيلهء ايجاد يك تحريك ضد عربى در بين ايرانيان ترويج كنند « 3 » .
ايرانيان در منازعات واقع بين عربها بىطرفى خود را حفظ مىكردند ، « 4 » ولى با وجود اين توانستند از موقعيت منازعات استفاده نموده عربها را تقريبا پس از يك محاصرهء با موفقيت و بعد از شرايطى « 5 » مناسب با آن مبنى بر واگذارى امور ، به ترك سرزمين ايران مجبور نمايند . به عكس نيز به عربها به شرطى اجازهء ماندن در ايران داده مىشد كه در « اجراى آگاهانهء عادات و رسوم ايرانى بكوشند » « 6 » و از جمله نيز اعياد ملّى و مذهبى باستانى نوروز و مهرگان « 7 » را باهم جشن بگيرند و هداياى مرسوم باستانى را در اين ايام بپذيرند . - اساسا تقويم قديم
هامش
( 1 ) - طبرى ، رديف 2 ، ص 1501 ( سال 727 / 728 برابر 109 ) ، و صفحات 1507 ، 1937 ، 1954 تا 1956 . - نيز يكى از صوليان ( كه او را ترك پنداشتهاند ) ( رجوع كنيد به فصل « وضع ايران از نظر زبان » از همين كتاب ) به عنوان مبلغ فعاليت مىكرد :
اغانى ( قاهره ) ، ج 10 ، ص 43 .
( 2 ) - تاريخ قم ، صفحات 253 تا 257 ( قم ) ؛ مقدسى ( احسن التقاسيم ) ، ص 276 ( شاش ، قرن دهم برابر چهارم هجرى ) و امكنهء ديگر در ماوراءالنهر : همين مرجع ، صفحات 283 ، 320 ، 336 ( قسمت مهم منطقهء نيشابور ) . - اين ادعا كه عربها و ايرانيان بخصوص در خراسان ، در تحت فشار دشمنان شمالى و شرقى با يكديگر متحد گشتهاند( Toynbee II 141 , Anm . 3 )بدين صورت مطلق صحيح نيست . در بين النهرين نيز ، مثلا در جنبش مختار ، هر دو عنصر ، ايرانى و عربى باهم ديده مىشدند .
( 3 ) - طبرى ، ج 2 ، ص 1974 ؛ - و نيز ص 1949 .
( 4 ) - بلاذرى ( فتوح البلدان ) ، ص 424 ( سال 715 / 716 برابر 97 در مبارزات در مورد قتيبه ) ؛ - ابن اثير ، ج 5 ، ص 6 .
( 5 ) - ابن اثير ، ج 5 ص 56 ( سال 728 / 729 برابر 110 هجرى ) .
( 6 ) - طبرى . ج 2 ، ص 1636 به بعد ؛ - ابن اثير ، ج 5 ، ص 79 .
( 7 ) - در آغاز قرن نهم ( آخر قرن دوم هجرى ) اين اعياد نيز بعدا حتى در بغداد به صورت امر جدى متداول گشت : تنوخى ( نشوار المحاضره در :( " Isl . Cult . " III ( 1929 ) , S . 517 .( تهيهء شهراب خرما در اين روز ) ؛ - رجوع كنيد نيز به :Kremer , Streifz . 32 und Textbeilage XIII .( صفحهء 70 : الذهبى و اغانى / بولاق ، ج 9 ، ص 121 ) ؛ - و نيز :Sadighi 75 f . ; Wiet 134 - 136دربارهء اشعار غنايى ايرانى باستانى مخصوص به اين ايام ، رجوع كنيد به :Ebermann 116 .