( يعقوبيهاى ) سوريه بوده است ، و - بر خلاف مورّخان نسبتا محتاط گذشته - در برابر روم شرقى ( كه پيرو كليساى ارتودوكس -
Orthodoxe
مدّعى مذهب صحيح و رسمى مسيحيّت ) بغض و عداوت خاصى « 1 » ابراز مىداشته است ، ولى حتى مسيحيان سوريه نيز كه قايل به طبيعت واحدى : انسانى و الهى ، در حضرت مسيح بودهاند ، به بدى ياد مىكردند « 2 » ( در صورتى كه نويسندگان سورى مثلا بار هبريوس -
Gregor Bar Hebraeus
- ارمنيان را نكوهش نمىكند ) . برعكس دربارهء سلجوقيانى كه مستقيما به ارمنستان حمله آوردند « 3 » - با وجود تمام ستمكاريهايى كه از آنان ( نيز به وسيلهء اريستاكس ،
Aristakes
) « 4 » نقل مىشود - خيلى به ملايمت قضاوت مىكند : مثلا اگر از طرفى از عهدشكنى ناستودهء آلپارسلان ( كه او را ، عوض برادرزاده ، برادر طغرل مىنامند ) « 5 » نسبت به قلعهء تلخوم خبر مىدهد از طرف ديگر از رقّت قلب او كه به علّت جريان نمودن سيل خونى اشكريزى نموده « 6 » ، صحبت مىكند و حس ترحم اين امير را به سرنوشت بد پادشاه بيزانس ، ديوگنس (
Diogenes
) ، رمانس (
Romanos
) چهارم كه در ملازگرد ( سال 1071 ميلادى برابر 463 هجرى ) به دست وى گرفتار ، ولى بعدا آزاد و به منزلش رهسپار گشته بود ، مؤكّدا به ميان مىآورد « 7 » . علت اينگونه قضاوت ماتيوس (
Matthaus
) دربارهء سلجوقيان ، تازه در مورد ملكشاه روشن مىشود كه مىگويد : ملكشاه ازاينرو مورد تفضّل الهى قرار گرفته بود كه ارامنه را راحت گذاشت « 8 » .
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد مثلا به :Matthaus 152 - 154 , 166 - 168 u . o . ; Arist . B 54 f .( 2 ) -Matthaus XIV f . ( Dulaurier ) .( 3 ) - نيز رجوع نماييد به :Arist . B 268 - 279 .( 4 ) -Arist . B . 271 - 274 , 289 - 295 .( 5 ) -Matthaus 120 .- دربارهء وى چنين نقل مىكند كه او يكى از اسراى گرجى را به علت شجاعتش ، پس از دو سال ، آزاد نمود :Matthaus 88 .ولى بنا به اظهار شتفان اربليان (Stefan Orbelian) گرجى مذكور در آن جنگى كه ماتيوس مدعى اسارت اوست ، كشته شده است .
( 6 ) -Matthaus 163 .( 7 ) -Arist . C 33 ; Matthaus 170 .( 8 ) -Matthaus 172 , 203 ; Spuler , Ilch 13 f .