داشتهاند : مثل اصفهان « 1 » ، گرگانان ( گرگان ) « 2 » ، ايالت جبال ( سرزمين قوم ماد ) « 3 » ، گوزگان ، ( پارياب / ميمنه ) « 4 » و كابل « 5 » . البته گاهى نيز به اين امر توجه داده مىشود كه اين تسميه فقط جنبهء تاريخى داشته و سكونت يهوديان براى موسوم بودن محلهاى به اين نام ضرورى نبوده است چنانكه ساكنان محلهء يهوديّه اصفهان سنّيان مسلمان بودهاند « 6 » . مراكز يهودىنشين ايران را بنيامين « 6 » تطيلى كه در سال 1163 ( برابر 558 هجرى ) به شرق سفر كرده است - ولى با توجه به اينكه شخصا در سرزمين ايران نبوده است - شوش ، حلوان ، همدان ، اصفهان ، شيراز ، غزنه و سمرقند « 7 » مىداند . از آن گذشته در خوارزم نيز از مدت زمانى پيش از آن ، دستههايى يهودى ( از طرف خزرىها ؟ ) وجود داشتهاند « 8 » .
هامش
( 1 ) - ابن حوقل ( كتاب المسالك ، فهرست : 33 ) : ص 366 به بعد ؛ - ابو نعيم ( ذكر اخبار اسپهان ، فهرست . 200 ) ، ج 1 ص 16 به بعد ؛ - مقدسى ( احسن التقاسيم ) ، ص 388 ؛ - يعقوبى ( بلدان ) ، ص 274 ؛ - نيز رجوع شود به :Browne , Isf . 437 ; Schwarz V 589 f . ; VII 859. - بنا به قول ياقوت ابتدا تمام شهر بدين نام موسوم بوده است ( ! ؟ ) ج 1 ، ص 269 ؛ ولى نيز رجوع كنيد به همين مرجع ، ج 1 ، ص 272 و ج 8 ، ص 531 به بعد . - خبرى را كه ابو نعيم از زمان غلبهء عرب نقل مىكند ( دربارهء پادشاهى كه يهوديان را در نبرد با عربها يارى مىنموده ) قابل تشخيص و انطباق نيست .
( 2 ) - اصطخرى ، ص 270 ؛ - ابن حوقل ( كتاب المسالك ، فهرست : 33 ) ، ص 362 ؛ - مقدسى ( احسن التقاسيم ) ، ص 298 ؛ - ياقوت ، ج 8 ، ص 531 به بعد .
( 3 ) - اصطخرى ، ص 198 ؛ - تاريخ قم ، ص 18 ( در مورد قم سال 987 برابر 377 هجرى ) ؛ - و نيز :Benj . I 81( همدان ، 1163 برابر 558 هجرى ) .
( 4 ) - ابن حوقل ( چاپ لايپزيك 9 / 1938 ) ، ص 442 ؛ يعقوبى ( بلدان ) ، ص 287 ؛ - حدود العالم ( فهرست : 36 ) ، ص 335 ( - دولتآباد ) .
( 5 ) - ابن حوقل ( چاپ لايپزيك 9 / 1938 ) ، ص 450 .
( 6 ) - مقدسى ( احسن التقاسيم ) ، ص 388
( 7 ) -Benj . I 73 - 89 .( 8 ) - مقالهء ذيل به اهميت موقع و مقام احبار يهود در اينجا توجه مىدهد :