يهوديان
يهوديان از لحاظ تعداد جمعيت به كثرت و اهميت مسيحيان نمىرسيدند ، ولى هنوز در سال 744 ( برابر با 126 هجرى ) مىتوانستند همراه با آنان خطرى براى سيادت مسلمانان به حساب آيند « 1 » ؛ در هر حال امروز اطلاع ما از جزئيات زندگى ايشان كمتر از جزئيات زندگى مسيحيان است . اگر هم اين ادعا كه تأسيس محلهء يهوديان در اصفهان از طرف بخت النصر « 2 » صورت گرفته است طبعا افسانهاى از افسانههاى دوران اسلامى محسوب گردد ، باز اين امر مسلّم است كه مهاجرت يهوديان به سرزمين ايران حتى به زمان قبل از دورهء ساسانيان برمىگردد « 3 » . در مقابل افسانهء مزبور مىتوان به ظن قوى گفت كه تعقيب يهوديان از طرف دولت بيزانس در زمان قيصر هراكليوس
Heraclius )
: هرقل - 610 تا 641 ) و در پى آن از طرف قوطيان و فرانكها سبب شده است كه بسيارى از يهوديان به ممالكى كه شالودهء زندگى اسلامى در آن ريخته مىشد « 4 » ، و از جمله نيز به ايران ، مهاجرت
هامش
( 1 ) - ابن اثير ، ج 5 ، ص 113 . - نيز رجوع كنيد به اواسط فصل « مسيحيان » از همين كتاب .
( 2 ) - مقدسى ( احسن التقاسيم ) ، ص 388 .
( 3 ) - عموما با آنها با مدارا رفتار مىشد ، رجوع كنيد به :Christensen 261 , 267 , 278 , 286 .( 4 ) - رجوع كنيد به :