رم ( ؟ ) ( از اروپاى شرقى ) متأثر بوده است « 1 » . رؤساى كليساهاى آنجا تقريبا رهبرانى مستقل براى جمعيتهاى مذهبى خود بودهاند و اين جمعيتها با اسقفنشينهاى اطراف ، مطراننشينى مخصوص به خود تشكيل داده بودند « 2 » و در اينجا دهقانان نيز جزء اين جمعيتها شده بودند « 3 » .
مسئولان و رهبران تبليغ اين نواحى را سوريان ( در درجهء اول كسبه و تجار ) تشكيل مىدادند و ازاينرو خط مسيحيان اين نواحى خط سورى با صبغهء نسطورى بوده است « 4 » . در اينجا نيز ميسور نگشته بود كه ده يا شهرى را جمعا به دين مسيح درآورند . بلكه در اين نواحى مثل آغاز مسيحيت قبل از هر چيز جمعيتهاى مذهبى شهرى وجود داشته است ( كه ضمنا نيز براى توقف موقت تاجرانى كه از راههاى دور آمده ، از آنجا مىگذشتند ، متناسب بوده است ) ؛ و در بعضى موارد دستههاى رهبانان نيز به آنان مىپيوستند « 5 » . از ساكنان اين مناطق قبل از همه عدهء كثيرى از سغديان خود را آمادهء قبول دين مسيح نشان دادند « 6 » و قسيسان اين قوم بعدا حتى به عنوان رؤساى كليسا به بين النهرين آمدند « 7 » .
هامش
( 1 ) -
( 2 ) - در آغاز قرن هشتم ( اواخر قرن اول هجرى ) تشكيلات تازهاى برقرار نمودند :Henry Yule : Cathay and the way thither , . . . , neu hrsg . o . Henri Cordier , Lon - don 1913 / 16 , I , S . XC f .بر خلاف السمعانى ( فهرست : 232 ) ج 3 ( 2 ) ، ص 426 وVine 118( 3 ) - سال 734 ( برابر 116 هجرى ) دهقانى نام قرياقس داشته است : طبرى رديف 3 ، ص 569 ؛ رجوع كنيد نيز به دهقانان طراز ، سال 893 ( برابر 280 هجرى ) :
نرشخى ( تاريخ بخارا ) ، ص 84 .
( 4 ) -Barthold , Vorl . 18 .( 5 ) - حوالى سمرقند ، قرن نهم و دهم ( برابر سوم و چهارم هجرى ) ( ابن حوقل - كتاب المسالك ، فهرست : 33 - ص 372 ) و حوالى تاشكند ( مرجع سابق ، ص 384 ؛ - ياقوت ( معجم البلدان ، چاپ لايپزيك ) ج 3 ، ص 234 .
( 6 ) - فهرست ابن نديم ، ج 1 ، ص 18 ( قرن نهم برابر سوم هجرى ) .
( 7 ) - تيموطاؤس سغدى به عنوان رئيس رهبانان دير متى ( سال 1075 برابر 467 / 468 هجرى ) :B . H . eccl . III 305 .