مزدكيان
معمولا هرجا كه منابع « 1 » از خرّميان صحبت مىكنند به پيوست و همراه با آن نيز از مزدكيان سخن به ميان مىآورند . اما امروز ديگر در اين باره كه تا چه اندازه مىتواند وجود چنين ارتباطى صحت داشته باشد ، قضاوت قطعى ميسور نيست ؛ شايد هم فقط دفاتر و جريدههاى رسمى طى ذكر اسامى مذاهب الحادى ، نام اين دو گروه را مرتبط با يكديگر ذكر مىنموده و باعث اين ارتباط گشته است . ولى با مطالعهء دقيقتر و توجه بيشترى به عقايد مزدكيان قديم و جديد مىتوان به ظن علمى گفت كه بقاياى فرقهاى كه به اين نام معروف « 2 » و از طرف تاريخنويسان دربارى
هامش
( 1 ) - بخصوص فهرست ابن نديم ، صفحات 342 تا 344 : - شهرستانى ( فهرست : 250 ) ، ج 2 ، ص 77 ( برابر با شهرستانى - فهرست : 251 - ج 1 ، ص 280 ) ؛ - مجله ، ج 16 ( دمشق 1941 ) ، صفحات 489 تا 497 ( نسبت به ابو العلا ) ؛ - و نيز رجوع كنيد به :Sadighi 107 - 110 , 197 ff .( صديقى در اين كتاب از اين عقيده كه بين خرميان و مزدكيان ارتباط واقعى موجود است حمايت مىكند ) .
( 2 ) -
در سياستنامه نيز يك فصل به اين گروه اختصاص يافته است ، صفحات 166 تا 181 .