ولى با اين عمل ، اصل نهضت وى سركوب نشد : يعنى اگرچه بعد از آن نيز كوششهاى سنباذ كه به پيروى از كيش مزدك « 1 » معروف بود و انهدام كعبه « 2 » را در سر مىپرورانيد ( 754 ر 755 ميلادى برابر 137 هجرى ) درهم شكست ( سنباذ كه قبلا زردشتى بود به پيوست و دنبالهء نهضت ابو مسلم - « 3 » نهضتى كه اثرش منحصر به انجاح هدف عباسيان نبوده ، از آن هم تجاوز و مقاصد بالاترى را تعقيب مىكرد - قيام نمود و عدهاى از پيروان ابو مسلم نيز به وى پيوستند ) و متعاقب آن نيز اقدامات شخص تقريبا گمنامى به اسم اسحاق كه قبل از هر چيز در بين تركان ماوراءالنهر جنبش مذهبى به وجود آورده « 4 » بود عقيم ماند ، ولى در عوض اين شكستها ، پيامبر جديدى بنام استاذسيس ( سال 767 ميلادى برابر 150 هجرى ) موفق شد گروهى از زردشتيان سيستان و هرات و باذغيس را كه شور مذهبى در سر داشتند گرد خود جمع نموده « 5 » و ما بقى پيروان « بهآفريد » مقتول را نيز با خويش همراه سازد ، و بهطورى افكارش مؤثر افتاد كه جماعت معتقدان به وى حتى خود را تا قرن نهم
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد به صفحهء اول فصل بعد : « مزدكيان » .
( 2 ) - بلاذرى ( فتوح البلدان ) ، ص 339 ؛ - ثعالبى ( غرر السير ، خطى ) ، صفحات 170 تا 171 ظهر ( در اينجا « سنباذ المجوسى » ذكر شده است ) ؛ طبرى رديف 3 ، ص 119 به بعد ؛ - مسعودى ( مروج الذهب ) ، ج 6 ، ص 188 به بعد ؛ - تاريخ يعقوبى ، ج 2 : ص 441 به بعد ؛ - شهرستانى ( فهرست : 250 ) ، ص 111 ؛ - سياستنامه ، ص 182 ؛ - ابن اسفنديار ( تاريخ طبرستان ، فهرست : 187 ) ، ص 112 ؛ - ابن الاثير ، ج 5 ، ص 180 . - و نيز رجوع كنيد به :Sadighi 132 - 149 ; Moscati I 343 f . , Browne I 313 f . ; Barthold , Turk . 197 .( 3 ) -Tritton , Theol . 28 .؛ - و نيز رجوع كنيد به صفحات 70 به بعد از همين كتاب .
( 4 ) - فهرست ابن نديم ، ص 344 به بعد ؛ - طبرى ، رديف 3 ، ص 128 ؛ - گرديزى ( زين الاخبار ) ، - رجوع كنيد به :Sadighi 150 - 154 .( 5 ) - ثعالبى ( غرر السير ، خطى ) ، صفحات 192 ظهر تا 193 ؛ - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 457 به بعد ؛ - طبرى ، رديف 3 ، ص 354 تا 358 و 773 ؛ - جهشيارى ( كتاب الوزراء ) ، ص 353 ؛ - تاريخ مطهر بن طاهر ( منسوب به بلخى ) ، ج 6 ، ص 75 ؛ - گرديزى ( زين الاخبار ) ، - رجوع كنيد به :Jan Hendrik Kramers in der E . I , III 1084 f . ; Sadighi 155 - 162 ; Browne I 317 f .