بين سيران و دارابگرد ) « 1 » عظمت خاصّى داشته است ، ولى تقريبا در اين مناطق هر دهى آتش مقدّسى « 2 » داشته كه اهالى هنگام عبادت دور آن تجمّع مىنمودهاند .
در هر حال هنوز در آخر قرن دهم ميلادى ( برابر چهارم هجرى ) در بين دستههاى مذهبى غير مسلمان « 3 » عدهء زردشتيان بيش از همه بوده است و در اينجا اعياد زردشتى كاملا علنا « 4 » جشن گرفته مىشده و بلكه حتّى در اين موقع هنوز جرأت مىكردند در كوچه و بازار با مسلمانان به مبارزه و پيكار بپردازند « 5 » .
سرتاسر نواحى شرقى مجاور نيز قرونى متمادى يعنى تا قرن دهم ميلادى ( چهارم هجرى ) پر از زردشتيان بود « 6 » . كرمان تازه پس از به خلافت رسيدن عبّاسيان شهر اسلامى شد و براى اولين بار در تحت سيادت صفّاريان واقعا صاحب حوزهء اسلامى گشت « 7 » ، و در هرات هنوز در قرن مذكور آتش مقدس « 8 » شعلهور بود . - علّت اينكه قسمت اعظم ساكنان فارس تا ازمنهء درازى سخت به عقايد پدران خود پابند بودند مسلما اين است كه در اين منطقه ( بر خلاف آنچه كه
هامش
( 1 ) - جاحظ ( كتاب حيوان ، فهرست : 260 ) ، ج 4 ، ص 153 ؛ - مسعودى ( مروج ) ، ج 4 ، ص 80 ؛ - ابن خردادبه ( كتاب الممالك و المسالك ، فهرست : 28 ) ، ص 119 به بعد ؛ - مقدسى ( احسن التقاسيم ) ، ص 427 ؛ حدود العالم ، ص 128 ؛ - ياقوت ( معجم البلدان ) ، ج 4 ، ص 224 . - تعيين محل صحيح اين آتشكده كاملا روشن نيست و مورد بحث است رجوع شود به :offmann , Ausz . 286 ; Pagliaro 383 .و نيز حدود العالم ، ص 379 ( طبق فهرست منابع :
شمارهء 36 ) ، ولى اغلب كتب به صورتى كه در بالا ذكر شده ، مىنويسند :Erdmann , Feuerh . 42 u . Anm . 347 .( 2 ) - اصطخرى ، صفحات 97 ، 100 و 118 ؛ - ابن حوقل ( كتاب المسالك ، فهرست : 33 چاپ دوم ) ، ص 265 ؛ - حدود العالم ، ص 127 به بعد و نيز :William Ouseley : Travels in various countries of the East , London 1819 , II 376 .( 3 ) - مقدسى ( احسن التقاسيم فى معرفة الاقاليم ) ، ص 439 .
( 4 ) - منبع سابق ، ص 441 - و نيز :Tritton 107 .( 5 ) - محمود بن عثمان ( فردوس المرشديه ، فهرست :
178 ) ، ص 20 به بعد .
( 6 ) - بلاذرى ( فتوح ، ص 396 ) در مورد سيستان و كابل اطلاعاتى به دست مىدهد ، درحالىكه در جنب زردشتيان ، از بوداييان نيز ياد مىكند ) .
( 7 ) - اصطخرى ، ص 164 ؛ - ابن حوقل ( كتاب المسالك ، فهرست 33 ، چاپ دوم ) ص 310 .
( 8 ) - اصطخرى ، ص 265 ؛ - ابن حوقل ( كتاب المسالك ، فهرست 33 ) ، ص 438 .