زيرا پيغمبر اسلام زردشتيان را به نام « مجوس » « 1 » و آن هم در موردى نامطبوع و همراه با وعيد در قرآن ذكر فرموده « 2 » آنان را جزء اهل كتاب ( كه در صورت ايفاء بعضى از شرايط بايد به موجب اسلام با آنها مدارا شود ) « 3 » به حساب نياورده است ، ولى از طرف ديگر خود وى عملا در عربستان در مقابل زردشتيان « 4 » آن سرزمين ( كه از زمان سيادت ايران بر آن سامان ، در قسمتهاى مختلف آن مرز و بوم زندگى مىكردند ) مدارا و شكيبايى نشان مىداد « 5 » . اين طرز رفتار نيز از طرف لشكريان مهاجم پيروز عرب رعايت مىگشت و حتى كوشش مىشد براى مدارا با اين دين احاديثى دال بر نظير يك چنين رفتارى از طرف پيغمبر ( ص ) ، بياورند « 6 » و واقعا
هامش
( 1 ) - نوشتهء ذيل توضيح تازهاى دربارهء كلمهء « مجوس » به دست مىدهد :Emile Benveniste : Les mages dans l'ancien Iran , paris 1938 . ( Publ . de la Soc . des etudes iraniennes 15 ) ;و نيز رجوع كنيد به :Hans Heinrich Schaeder in der CLZ 1940 , Sp . 376 - 383 ; Wikander 44 ff .( 2 ) - سورة الحج ، آيهء 17 ( يا 18 ) :إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ الَّذِينَ هادُوا وَ الصَّابِئِينَ وَ النَّصارى وَ الْمَجُوسَ وَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا إِنَّ اللَّهَ يَفْصِلُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ .( 3 ) -Ignaz Goldziher in der E I , I 195 f . ; Tritton 5 - 17( قوانينى كه در كتاب اخير ذكر شده است ، به عمر ، خليفهء دوم ، منتسب مىباشد ) .Tritton : Non - Muslim subjects of the Muslim state , im JRAS 1942 , S . 36 - 40 ,( اين نوشته براساس كتب فقهى پايهگذارى شده است ) .Tritton , S . v . Nasara in der E I , III 916 - 919 .و نيز رجوع شود به فصل « مسيحيان » از همين كتاب .
( 4 ) - دربارهء تأثيرات محتمل دين زردشت بر روى قرآن رجوع شود به :Osztern 150 ff .( 5 ) - بلاذرى ( فتوح ) صفحات 71 و 80 به بعد ( يمن ) ، ص 79 ( بحرين ) ؛ - ابن سعد ( فهرست : 104 ) ، ج 1 ، صفحات 2 و 19 و نيز رجوع شود به :Wellhausen , Sk . u . Vorarb . IV 103 , 118 f . ; Erdmann , Feuerh . 44 ; Caet V 5 , 394 - 396 .( روايت منقول از طريق امام شافعى ( مسند ، چاپ 1306 هجرى ، ص 122 ) مبنى بر اينكه پيغمبر ( ص ) دستور داده كه بايد با زردشتيان مثل اهل كتاب رفتار شود ، درست بر همين روش عملى پيغمبر ( ص ) انطباق دارد .
( 6 ) - مواردى از آن در مقالهء :Buchner , in der E I , III 104 - 108؛ - بخصوص رجوع شود به : عوفى ( جوامع الحكايات ) ، ص 220 ، شمارهء 1620 ، موردى است كه على ( ع ) بر زردشتيان جزيه مقرر نموده است ؛ - ابو يوسف ( كتاب الخراج ، فهرست : 285 ) ، صفحات 73 تا 76 ؛ - صاعد ( طبقات الامم ، فهرست : 269 ) ، ص 52 . و نيز رجوع شود به :Wiet 121 f . ; Wensinck , Handbook S . 138 rechts ; Schwarz VII 858 .