دماوند و سرانجام در خراسان و نقاط سرحدّى قندهار و سند مىزيستند ، موفقيت واقعى به دست نياوردند ، بلكه فقط در كوهستان ، قسمتى از شيعيان ساكن آنجا مذهب آنان را پذيرفتند « 1 » . در عين حال اسماعيليان موفق شدند كه نصر بن احمد سامانى ( 914 تا 942 ميلادى برابر با 301 تا 331 هجرى وفات 943 برابر 332 ) و وزير وى را رسما به مذهب اسماعيليه درآوردند ، ولى پسر نصر ، نوح اول ( 942 تا 954 برابر با 331 تا 343 هجرى ) دستور قتل داعى آنها را صادر نمود « 2 » . و بدين ترتيب امكان اينكه در شرق دولتى اسماعيلى به وجود آيد به كلى از بين رفت . مركز تبليغات آنان قبلا ( 907 / 908 برابر 295 هجرى ) به خوزستان انتقال يافته و بعدا از طرف بصره سر و سامان پذيرفت « 3 » ، تا اينكه توانست از راه سوريه خود را در شمال افريقا مستقر كند .
با چنين وضعى ، ايران نزديك به يك قرن از تأثيرات اسماعيليه در امان ماند ؛ فقط قرامطه از طرف بين النهرين پناهگاههايى براى خود در خوزستان و خراسان و نزديك البرز به دست آوردند « 4 » . تازه پس از آنكه فاطميان ( از سال 969 ميلادى برابر 358 هجرى ) در مصر كاملا پايدار گشتند ، و بخصوص از زمان الحاكم ، خليفهء فاطمى ( 996 تا 1021 ميلادى برابر با 386 ، تا 412
هامش
( 1 ) - ياقوت ( معجم البلدان ) ، ج 7 ، ص 187 . - و نيز رجوع كنيد به :Levy , Account 513 - 516 .( 2 ) - فهرست ابن النديم ، ص 188 ؛ - سياستنامه ، ص 187 . - و نيز رجوع شود به :Levy , Account 523 ; Barthold , Turk . 242 - 244 .دربارهء سازمان تبليغاتى اسماعيليان رجوع كنيد به :Arnold , Preach . 181 f . ; S . M . Stern in BSOAS XVII / 1 ( 1955 ) , S . 10 - 33 und ebd . XXIII / 1 ( 1960 ) , S . 56 - 90 .( 3 ) - رجوع كنيد به :Levy , Account 517( 4 ) - رجوع شود به :Schwarz 724 , 735 f . , 772 , 790 , 818 , 855 f . ; Le Strange 227 ; EI , II 813 f .بنا به خبرى كه رسيده ، حتى يكى از مؤبدان ايرانى به علت ارتباطى كه با قرمطيان داشته ، اعدام گرديده است : مسعودى ( كتاب التنبيه ، فهرست : 85 ) ، ص 105 ؛ - مسعودى ( اخبار الزمان ، فهرست : 87 ) ، ص 149 .