زيارت قبر فرمانروايان پيوسته به عنوان يكى از رسوم باقى مانده است « 1 » . غالب وجوه خيريه براى حفظ و حراست قبور هنگام زيارت مردم جمعآورى مىشده « 2 » و زائران نيز بدون كفش و كلاه ( آيا اين قاعدهء كلى بوده ؟ ) به ضريح و قبر نزديك مىگشتند « 3 » . اما اين واقعه كه پيروان امام عباسيان ، محمد ، پس از مرگش در خراسان ( سال 754 ميلادى برابر 136 / 137 هجرى ) لباس سياه بر - تن نمودهاند « 4 » ، به طور قطع يك نشانهء عمومى عزادارى نبوده ( چنانچه به اين صورت نيز متداول نيست ) بلكه اين پيروان بدين وسيله ايمان و وابستگى خود را به عبّاسيان اعلام مىداشتند ؛ زيرا رنگ سياه نشانهء عبّاسيان بوده است .
هامش
( 1 ) - ابن مسكويه ( تجارب الامم ) ، ج 2 ، ص 137 ( سال 952 ميلادى برابر 340 / 341 هجرى ؛ ركنالدولهء ديلمى ) .
( 2 ) - طبرى ، ج 2 ، ص 1107 ( سال 702 ميلادى برابر 83 هجرى )
( 3 ) - دربارهء ركنالدولهء ديلمى ، در شيراز چنين آمده است : ابن مسكويه ( تجارب الامم ) ، ج 2 ، ص 137 .
( 4 ) - دينورى ( اخبار الطوال ) ، ص 340 ( حدود سال 744 ميلادى برابر 126 / 127 هجرى ) .