هستند - درآمد « 1 » . برطبق اين سرمشق و نمونه حتى قبل از پيروزى عباسيان « 2 » ، ولى بخصوص بعد از آن فرقهء راونديه به وجود آمد . اين فرقه كه از پيروان اصلى ابو مسلم خراسانى درست شده و از خراسان آمده بود عقيده داشت كه مىتوان در كالبد خليفهء دوم عباسى يعنى المنصور ( 754 - 775 ميلادى برابر با 136 - 158 ه ) - كه واقعا براى چنين اعتقادى شايسته نبود - به موجب تناسخ ارواح روح الوهيت ديد و ستايش و پرستش خود را در جلو قصر او به وى عرضه مىداشت . البته خليفه نيز دستور داد آنان را از دم شمشير بگذرانند « 3 » و بدين وسيله كوششهايى كه به پيوند با آن در بين النهرين انجام مىشد طبعا به افول پيوست و به موجب آن مساعى كسانى كه مىخواستند به موازات جنبش شيعه براساس نهضت عباسيان يك فرقهاى به وجود آورند ، در نطفه نابود گشت .
مورد دوم نهضت مذهبى ديگرى بود كه وابسته به جنبش نامبرده در سرزمين ايران صورت گرفت و سرانجام ديگرى پيدا كرد ، زيرا اولا در اينجا ديگر عباسيان نقطهء مركزى اين ايمان تازه نبودند و ثانيا خود اين نهضت در تحت تأثير اديان بومى ايران به صورت خاصّ و خطرناكى درآمد : هستهء مركزى عقيدهء اين فرقه مبلّغ اصلى عباسيان در شرق يعنى ابو مسلم خراسانى بود . وى از موالى
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد به :
( 2 ) - طبرى ( رديف 2 ) ، ص 1988 ( دستگاه شيعهء عباسيان سالهاى 721 / 723 ميلادى برابر 102 / 105 هجرى با نقباى دوازدهگانه ) ؛ - همين مرجع ( رديف 2 ) ، ص 1961 به بعد . ( نظريهء وراثت الهى عباسيان از پيغمبر ) ؛ - ابن الاثير ، ج 5 ، ص 72 .
( 3 ) - طبرى ( رديف 3 ) ، ص 418 به بعد ؛ - نوبختى ( كتاب الفرق ) ، صفحات 41 تا 44 ؛ - مفاتيح العلوم ( خوارزمى ) ، ص 30 . مسعودى ( مروج ) ، ج 6 ، ص 186 به بعد ؛ ابن الاثير ، ج 5 ، ص 187 . -Kremer , Herrsch . 73 ; Wueller I 494 ; Noeldeke , or . Sk . 125 ; Sharif 29 .