با ربيع الاول 418 هجرى ) « 1 » . نتيجهء اين كشمكشها اين بود كه مجد الدولة نابخردانه از محمود غزنوى استعانت جست . محمود غزنوى كه به طور آشكار در آرزوى اضمحلال قدرت آل بويه و نفوذ آنان روى خلفا بود ، بىدرنگ با مساعدت منوچهر بن قابوس به سوى جبال پيشروى كرد ، و در 19 / 4 تا 17 / 5 سال 1029 ( ربيع الثانى 420 هجرى ) همدان را تصرف نمود و فرمانرواى غافلگيرشدهء بويهى را بر خلاف عهدى كه نموده بود ، توقيف كرد . در شهرهاى همدان ، قزوين ، ساوه ، آبه و رى كه به تصرف محمود درآمده بود ، گنجينههاى بسيارى به دست محمود فرمانرواى ترك افتاد ، و از رى نيز كتابخانهاى با خود همراه برد . سپس محمود ، منوچهر بن قابوس و چون اندكى پس از آن « 2 » منوچهر درگذشت ، پسر و جانشين او ابو كاليجار انوشيروان را ، قبل از آنكه وراثت وى را تأييد نمايد به پرداخت پانصد هزار دينار ناگزير ساخت و نيز پسر خود مسعود غزنوى را براى تصرف زنجان و ابهر و سپس ، با وجود قراردادى كه با علاء الدولة ( ابن كاكويه ) منعقد ساخته بود به تصرف اصفهان فرستاد . از آن پس ، در سراسر جبال به نام ترك بزرگ ( محمود ) خطبه خوانده مىشد و مسعود پسرش به جاى او و به نام او كشور را اداره مىكرد و قيامهاى اصفهان و قزوين و نواحى آن را با سركوبى خونينى منكوب مىساخت ( 1029 ميلادى مطابق 420 هجرى ) « 3 » . به استثناى همدان ، كه علاء الدولة پس از فرار موقتى به شوشتر ، سرانجام توانست آنجا را نگاه دارد ( 1030 مطابق 421 هجرى ) « 4 » ، سراسر جبال
هامش
( 1 ) - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 123 به بعد .
( 2 ) - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 137 . بنا به نقل ابن اسفنديار ( تاريخ طبرستان ) ، صفحات 233 تا 235 وى در سال 1033 وفات يافته . - رجوع كنيد نيز به :Ross , Dyn . 210 .( 3 ) - گرديزى ( زين الاخبار ) ، ص 90 به بعد ؛ - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 128 به بعد ؛ - عوفى ( جوامع الحكايات ) ، ص 230 ، شمارهء 1745 ؛ - و نيز رجوع كنيد به :Vartan der Grosse ( Armenier ) bei Brosset , Add . 221 f . ; - Schwarz VI 718 ; Wiet 177 f .( 4 ) - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 137 ؛ - و نيز :Nazim 80 - 85 .