درآورد و اسپهبد را به اطاعت مجبور سازد « 1 » ، ولى پس از حكومت جابرانهاى ( در سال 1012 / 1013 ميلادى برابر 403 هجرى ) معزول و سرانجام اعدام گشت « 2 » .
انقلاب دربارى بخارا كه طى آن منصور دوم در نتيجهء توطئهء اشراف به رهبرى بكتوزون و فائق ( روز چهارشنبه اول فوريهء 999 مطابق 11 صفر 389 هجرى ) توقيف و نابينا شد و برادرش عبد الملك دوم ( طفل كوچك ) جايگزين وى گشت ( چهارشنبه 8 فوريهء 999 مطابق 18 صفر 389 هجرى ) « 3 » به محمود غزنوى فرصت داد كه دوباره به عمليات نظامى دست بزند . وى هر دو رهبر حزب اشراف را در 19 ماه مه 999 ميلادى ( سىام جمادى الاولى 389 هجرى ) در نزديك مرو شكست داد ، و پس از پيكارهاى جزئى و بىاهميت تمام خراسان را با نيشابور تسخير نمود و در اين موقع برادرش نصر در نيشابور همان موقعيتى را كه سابقا پسران سيمجور در مقابل سامانيان داشتند به دست آورد . مقارن با زمانى كه امراى محلى ( مثلا در گرگان و غرشستان ) « 4 » در تحت فرمانروايى او در آمدند بكتوزون از راه نيشابور ولى فائق با امير كوچك مستقيما توانستند به بخارا بگريزند « 5 » .
در اين موقع تازه ارسلان ايلگ قراخانى يعنى ابو نصر احمد بن على ، شمس الدولة به حركت آمد ؛ و چون اندكى قبل از آن ( 18 / 7 تا 15 / 8 سال 999 ميلادى مطابق شعبان 384 هجرى ) فائق وفات يافته بود ، عدهاى از امرا هم به مهاجم
هامش
( 1 ) - عتبى ( ترجمهء تاريخ يمينى ) صفحات 251 تا 275 ؛ - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 48 به بعد .
( 2 ) - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 82 ؛ - ابن اسفنديار ( تاريخ طبرستان ) ، صفحات 229 تا 232 ؛ - عتبى ( ترجمهء تاريخ يمينى ) ، صفحات 369 تا 379 .
( 3 ) - گرديزى ( زين الاخبار ) ، ص 60 روز واقعه را چهارشنبه دوازدهم صفر مىداند ، ولى در واقع روز دوازدهم پنجشنبه بوده است .
و نيز رجوع شود به :Oliver 103 f .( 4 ) - ولى حاكم آنجا بعدا به جهت مخالفت با لشكركشى محمود به هندوستان ، جابرانه از ميان رفت : ابن الاثير ، ج 9 ، ص 51 .
( 5 ) - نكبى ( فهرست : 125 ) ، صفحات 207 تا 212 ؛ - عتبى ( ترجمهء تاريخ يمينى ) ، صفحات 205 تا 214 ؛ - گرديزى ( زين الاخبار ) ، ص 60 ؛ - مستوفى ( تاريخ گزيده ) ، 391 به بعد ؛ - روذراورى ( ذيل تجارب الامم ) ، ص 352 ؛ - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 50 به بعد .