پسر بسيار كوچكش : ابو طالب رستم مجد الدولة ( 4 ساله ) و ابو طاهر شمس الدولة ( به اين پسر همدان و قرميسين تا سرحد بين النهرين رسيد ) تقسيم گرديده بود و نيابت سلطنت را مادر ايشان « سيده » شيرين ( وفات 1028 / 1029 ميلادى مطابق 419 هجرى ) كه دختر اسپهبد رستم مازندرانى بود ، به عهده داشت . اسپهبد رستم كسى بود كه لااقل براى مدت موقتى ( 966 و 977 / 978 ) در كنار برادرش شهريار ( 948 / 949 - 984 / 985 ) در پريم ( - پيروزآباد ، يا فيروزآباد ) فرمانروايى كرده بود « 1 » . در تحت چنين شرايطى بهاء الدولة توانست ( در سال 999 ميلادى برابر 389 هجرى ) براساس قراردادى با رهبران قشونهاى سركش ، خوزستان و فارس ، و پس از آن نيز ( در ضمن دفع مقاومتهاى محلى ) كرمان را به تصرف درآورد .
بر اثر آن ، سرانجام دو نفر از افسران مؤثر ، ناگزير به فرار گشتند « 2 » و كوشش ابو نصر بر اينكه از ديلم ، مجددا كرمان را به تصرف آورد ( 9 / 5 تا 6 / 6 سال 1000 ميلادى برابر جمادى الاخرى 390 هجرى ) به شكست او ، و سرانجام هنگامى كه تعقيب مىشد به مرگش منجر گشت « 3 » . و بدين ترتيب منطقهء فرمانروايى آل بويه در جنوب ايران و نيز در بين النهرين در يد قدرت بهاء الدولة قرار گرفت . اين امير كوشيد با عزل و احضار فرماندارانى « 4 » كه فوقالعاده جسور و خودخواه شده
هامش
( 1 ) - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 45 . تنزل فاحش اوضاع اقتصادى شهر رى در تحت اين حكومت از تبديل دراهم « نقره » به « مس » هويداست ، بهطورىكه « درهم » هاى اين زمان به فلوس شباهت دارد ؛ رجوع كنيد به :Miles , Rayy ( wie S . 415 Anm . 2 ) .اين وضع تا 1016 پايدار بوده است ، تا اينكه در اين سنوات به كلى ضرب سكه توسط آل بويه قطع مىشود و تازه در سال 1029 دوباره به وسيلهء محمود غزنوى شروع مىگردد ؛ رجوع كنيد به :Vladimir Minorsky im BSOAS X , 1942 , S . 1023 f . Karl V . Zettersteen in der , E I , III 101 f . Rabino , Maz . 420 ; Casanova , Les Isp ( uber Rostahm ) .( 2 ) - ذيل تجارب الامم ، صفحات 315 تا 332 ؛ - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 52 - و نيز :Zettersteen in der E I , IV 29 f . s . v . Sabur .( 3 ) - ابن الاثير ، ج 9 ، ص 56 .
( 4 ) - مرجع مذكور ، ص 56 ؛ - عتبى ( ترجمهء تاريخ يمينى ) ، صفحات 387 تا 391 .