بود : سبكتكين در خدمت ابو اسحاق بن الپتكين « 1 » - سردار سامانيان در غزنه واقع در مشرق ايران - ترقى كرده ، و پس از مرگ ابو اسحاق از طرف افسران او به عنوان جانشين وى و فرمانده ايشان انتخاب شد . سبكتكين به زودى با احراز چند موقعيت در سرحدات هندوستان امتياز خود را آشكار ساخت « 2 » و بدين وسيله از ابتداى كار جهتى را نشان داد كه مىبايستى اخلاف وى در آن جهت به نفع اسلام خود را ممتاز سازند . سبكتكين پس از عهدشكنى فرمانرواى بست به زودى نيز منطقهء نفوذ خود را به جانب شمال توسعه داد « 3 » و قدرت خود را با مداخله در نبردها و زورآزماييهايى كه در داخل خاندان صفاريان در سيستان صورت مىگرفت ، ظاهر نمود « 4 » .
با وجود اين علايم تهديدآميز باز دو دشمن اصلى يعنى آل بويه و سامانيان از كشمكش و مبارزه با يكديگر دست نكشيدند : همينكه شمس المعالى قابوس « 5 » - كه از سال 976 / 977 ميلادى ( 366 هجرى ) به عنوان جانشين برادرش ظهير الدولة بيستون بن وشمگير « 6 » در مازندران حكومت مىكرد - از تسليم فخر الدولة « 7 » كه از برادر خود عضد الدولة سرباز زده بود ، امتناع ورزيد ، به دستور عضد الدولة قشونى به سرپرستى برادر ديگرش به نام مؤيد الدولة وارد گرگان شده قابوس را
هامش
( 1 ) - عوفى ( جوامع الحكايات ) ص 154 ، شمارهء 388 ؛ - مستوفى ( تاريخ گزيده ) ، ص 385 . و نيز رجوع شود به :Wilh . Barthold in der E I , I 337 .( 2 ) - ابن الاثير ، ج 8 ، ص 227 به بعد ؛ - عوفى ( جوامع الحكايات ) ، ص 153 ، شمارهء 349 .
( 3 ) - ابن الاثير ، ج 8 ، ص 227 ؛ - عوفى ( جوامع الحكايات ) ، ص 222 ، شمارهء 1648 .
( 4 ) - عتبى ( ترجمهء تاريخ يمينى ) ، صفحات 23 تا 34 و 53 تا 61 - تاريخ سيستان ، صفحات 336 تا 345 .
( 5 ) - ابن خلكان ( فهرست : 113 ) ، ج 6 ، صفحات 45 تا 47 ( شمارهء 550 ) و نيز :Justi , Namb . 335 Iks . ( Nr . 14 ) ; Clement Huart in der E I , II 637 f . ; Melgunof 58 ; Rabino , Maz . 418 . - Brockelmenn , GAL S I , 154 .( 6 ) - گرديزى ( زين الاخبار ) ، ص 45 به بعد ؛ - ابن الاثير ، ج 8 ، ص 228 ؛ و نيز :Justi , Namd . 69 lks . ( Nr . 1 ) .( 7 ) - رجوع شود به :Karl V . Zettersteen in der E I , II 46 .