وشمگير صورت گرفت و نيز از دست رفتن رى كه آخرين بار به دست وشمگير « 1 » تسخير شده بود ، وشمگير را مجبور ساخت در ساريه ( سارى ) به اطاعت سامانيان درآيد . « 2 » اين واقعه در زمانى بود كه پس از كنارهگيرى نصر دوم سامانى از تخت و تاج ( 31 مه 942 ميلادى مطابق 12 رمضان 330 هجرى ) و مرگ وى ( به مرض سل ، دهم آوريل 943 - شعبان 331 هجرى ) « 3 » پسر او نوح اول در ماههاى بعد كاملا طبيعى و بدون وقوع حوادث معتنابهى و نيز بدون استجازه از خليفه بر اريكهء سلطنت جلوس كرد . « 4 » وزير كاردان وى ابو الفضل محمد بن احمد سلمى عالمى روحانى و فقيه بود كه تا مدتى بدون عنوان وزارت خدمت مىكرد . با چنين وضعى اين سلسله قدوم وشمگير را كه اكنون به آنان ملحق شده و مورد اعتمادشان قرار گرفته بود ، به عنوان پيشتازى جنگجو بر ضد آل بويه گرامى داشت .
با تصرف رى نخستين حملهء غير مستقيم آل بويه بر ضد سامانيان آغاز گرديد و ركن الدولة ( حسن ) به زودى شهر را به تصرف درآورد و وشمگير را ( كه در اين موقع تيولدار سامانيان بود ) به عقبنشينى به جانب خراسان ناگزير ساخت ( اوايل ژوئن 943 ميلادى برابر رمضان 331 هجرى ) « 5 » . بعد از آنكه
هامش
( 1 ) - ابن الاثير ج 8 ، ص 127 ؛ صولى ( اخبار الراضى و المتقى ، فهرست : 90 ) ، ص 231 ( فهرست :
91 ، ج 2 ص 62 ) .
( 2 ) - ابن مسكويه ( تجارب الامم ) ، ج 2 ، ص 7 به بعد ؛ - صولى ( فهرست : 90 ) ؛ ص 197 ؛ - ابن الاثير ، ج 8 ، ص 126 .
( 3 ) - نرشخى ( تاريخ بخارا ) ، ص 94 ، ولى گرديزى ( زين الاخبار ) ، ص 32 ، از جمادى الاخرى سخن مىگويد .
( 4 ) - گرديزى ( زين الاخبار ) ، ص 32 ؛ - صولى ( فهرست : 90 ) ص 237 و 284 ؛ - ابن الاثير ، ج 8 ، ص 130 به بعد ؛ - مستوفى ( تاريخ گزيده ) ، ص 383 . - طغيان مرد نامدارى در خوارزم به زودى به كمك تركان سركوبى شد : ابن الاثير ، ج 8 ، ص 135 ؛ - نرشخى ( تاريخ بخارا ) ، ص 94 به بعد ؛ - مجلهء يادگار سال سوم شمارهء 10 ، 1345 ، - و نيز :Karl V . Zettersteen in der E I , III 1025 f . ; Barthold , Turk . 246 - 249 ; OLIVER 96 f .( 5 ) - ابن اسفنديار ( تاريخ طبرستان ) ، صفحات 219 تا 222 ؛ + ابن الاثير ، ج 8 ، ص 127 ؛ - ابن خلكان ( فهرست :
113 ) ، ج 2 ، ص 110 به بعد ، شمارهء 175 .