كرد بر ضد ركن الدولة ( حسن ) در اصفهان بجنگد و ويرا واقعا از شهر براند ، چنان كه قلعهء الموت نيز به دست وى افتاد « 1 » .
در اين اثنا حاكم جديد سامانيان در خراسان به نام ابو علىّ بن محتاج از جادههاى فرعى و بىسر و صدا تا نزديك شهر گرگان پيش رفت و ماكان بن كاكى را كه از اطاعت سامانيان سرپيچيده بود به عقبنشينى به مازندران ناگزير ساخت ( در اواخر تابستان 940 ميلادى مطابق اواخر سال 328 هجرى ) . ابو على از آنجا از طرف وشمگير به جنگ آل بويه تحريك گشت و سه ماه بعد از آن ( 24 دسامبر 940 ميلادى مطابق 21 ربيع الاول 329 هجرى ) در اسحاقآباد نزديك دامغان كشته شد « 2 » .
اين دو حادثه يعنى تسخير اصفهان از طرف وشمگير و حملهء سامانيان به جانب مغرب سبب شد كه آل بويه كه از جانب بين النهرين در حوالى اهواز مكرر دچار حملهء لشكريان خليفه مىشدند « 3 » از يك پيشروى سريعى در شمال بازبمانند .
فقط حسن توانست اصفهان را ( در موقعى كه وشمگير به اتفاق ابو على با ماكان در جنگ بود ) دوباره تسخير كند ، « 4 » اما برعكس ، همدان مانند تقريبا تمام جبال و كردستان در دست ابو على يعنى عملا در قلمرو قدرت سامانيان بود و آل بويه هنوز از حمله به اين سلسله بيم داشتند . تصرف گرگان و نواحى قومس از طرف يكى از نوههاى « 5 » ما كان مقتول به نام حسن بن پيروزان كه پس از مبارزه با
هامش
( 1 ) - ابن مسكويه ( تجارب الامم ) ، ج 1 ، ص 411 ؛ ابن الاثير ، ج 8 ، ص 115 ؛ در مورد سكههاى ديسم رجوع كنيد به :« Epigrafika Vosloka » , X ( 1955 , S . 14 - 37 )( 2 ) - ابن مسكويه ( تجارب الامم ) ، ج 2 ، صفحات 3 تا 6 ؛ - ابن اسفنديار ( تاريخ طبرستان ) ، ص 219 ؛ - گرديزى ( زين الاخبار ) ، ص 31 ؛ - صولى ( فهرست : 91 ) ، ج 2 ، ص 17 يا پاورقى شمارهء 4 ؛ - ابن الاثير ، ج 8 ، ص 116 و 119 ؛ - و نيز :Elias 130 .( 3 ) - ابن الاثير ، ج 8 ، ص 116 به بعد .
( 4 ) - ابن الاثير ، ج 8 ، ص 116 .
( 5 ) - بنا به نقل ابن مسكويه « پسر عمو » و به عقيدهءZambaur، عموى ماكان بوده است .