طبيعى است كه رابطهء ميان طاهر و خليفه از اين پس نيز تيره ماند « 1 » ؛ و سرانجام - پس از به پاخاستن منازعات مذهبى در سيستان - به دست يكى از بردگان قديمى عمرو به نام سبكرى ، كه متنفذ شده بود ، ( به سال 909 / 910 ميلادى برابر 297 هجرى ) اسير شد و به خليفه تسليم گشت « 2 » .
اسماعيل در سال 902 ميلادى محمد بن هارون را ( در آغاز كار خيّاط و سپس راهزن ) - كه التوتميش « 3 » ، فرماندار ترك و منفور العامهء خليفه ، و سه نفر از پيروان او را از رى برانداخته و خود آنجا را غصب نموده بود « 4 » - از اين شهر بيرون كرد و سال بعد وى را با لطايفالحيل از پناهگاهش ، مازندران ، به سوى مرو كشيد و دستگيرش كرد ؛ ولى او دو ماه بعد « 5 » از اين واقعه درگذشت . اما در آذربايجان ، پس از اينكه ابو عبيده ( الله ) محمد افشين بن ابى الساج « 6 » ( از اهالى اسروشنه ) كه در سال 889 ميلادى ( برابر 276 هجرى ) و دوباره به سال 898 ميلادى ( برابر 285 ) به فرماندارى ارمنستان منصوب شده بود ، به مرض وباى خانمانسوز « 7 » آنجا درگذشت ( مارس سال 901 ميلادى برابر ربيع الاول 288 هجرى ) ، مبارزاتى ميان برادرش يوسف و پسرش ديوداذ ( ديوداد ) درگرفت .
هامش
( 1 ) - ابن الاثير ، ج 7 ، ص 180 ( سال 906 ميلادى برابر 293 هجرى ) .
( 2 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 2283 ؛ - عريب ( فهرست : 80 ) ، ص 32 ؛ - مسكويه ، ( تجارب الامم ) ج 1 ، ص 16 ؛ - تاريخ سيستان ، صفحات 275 تا 289 ؛ - ابن الاثير ، ج 8 ، ص 18 .
( 3 ) - به نقل طبرى « خ اگرتمش » .
( 4 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 2209 ؛ - اصطخرى ، ص 143 ؛ - ابن الاثير ، ج 7 ، ص 170 و 172 .
( 5 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 2255 ؛ - عريب ( فهرست : 80 ) ، ص 6 ؛ - گرديزى ( زين الاخبار ) ، ص 21 ؛ - ابن الاثير ، ج 7 ، ص 174 .
( 6 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 2185 ؛ - مسعودى ( مروج ) ، ج 8 ، ص 144 به بعد صفحات 196 تا 200 ؛ - ابن الاثير ، ج 7 ، ص 162 ؛ - و نيز مراجعه شود به ؛
( در اين كتاب افشن بدون « ى » ضبط شده ) .
( 7 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 2202 ؛ - كسروى ( شهرياران گمنام ) ، ج 1 ، ص 55 به بعد - و نيز رجوع كنيد به :Elias 119 ; Schwarz VIII 1190 f .