رهايى يابد - بود احمد از سال 875 / 876 ( برابر 262 هجرى ) در راه شركت در ميراث دولت طاهريان مجاهدت مىنمود و در اين مورد بيش از ديگران ذىحق بود ، زيرا رئيس وى محمد بن طاهر مكررا فرمان حكمرانى خراسان را از خليفه ( كه در اين زمان با وى مشتركا بر ضد يعقوب پيكار مىكرد ) دريافت داشته بود ، اما تا هنگام مرگش ( در سىام ژوئن 910 ميلادى ) ديگر به آنجا مراجعت نكرد . البته خجستانى در اين مورد ناگزير بود كه نه تنها با صفاريان بلكه همچنين با سه برادر متنفذى موسوم به « بنو شركب » نيز بجنگد ، كه پس از تخليهء نيشابور از طرف يعقوب ، در آنجا زمام حكومت را به دست گرفته بودند . هرچند خجستانى ( كه در آغاز كار تحت حمايت يعقوب بود ) موفق شد دو نفر از ايشان را نسبتا به زودى از ميان بردارد ، ولى بر برادر سوم يعنى منصور فايق نيامد و همين منصور در حمله به گرگان در بهار سال 877 « 1 » شكست سختى خورد و با زحمت توانست خود را از اضمحلال نجات دهد و متعاقب آن مجبور گشت ، در اثر هجوم خجستانى از هرات ، در تابستان سال 877 نيشابور را تخليه كند ، و با وجود حمايت حسن بن زيد كه در اين اثنا دوباره در مازندران بر سر كار آمده بود « 2 » ، موفق نشد كه دوباره شهر نيشابور را تصرف كند ، ولى با اين وصف هنوز براى محاصرهء شهر بلخ به اندازهء كافى قدرت و توانايى داشت ( 878 / 880 ميلادى برابر 265 يا 266 هجرى ) . مقارن با همين زمان خجستانى توانست با غلبه بر حسن و گرگانيها ( ماه مه 879 ميلادى ) « 3 » و در نتيجهء دفع حملهء عمرو بن ليث ( كه ناگزير شد به هرات عقبنشينى كند ) و سرانجام در اثر انشعاب ملتزمين يكى از پيروان عمرو ( كيكان ؟ ) ، وضع خود را در خراسان مستقر
هامش
( 1 ) - رجب سال 263 هجرى برابر با 20 / 3 تا 18 / 4 / 877 .
( 2 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 1886 و 1931 ؛ - ابن الاثير ، ج 7 ، ص 95 - نيز رجوع شود به :Browne I 355( 3 ) - رمضان سال 265 هجرى برابر با 27 / 4 تا 26 / 5 سال 879 .