خود طاهر را ( كه از خانوادهء ايرانىشدهء عربنژادى بود ) « 1 » به عنوان حكمران به آن ديار بفرستد « 2 » ( عزيمت او در روز پنجشنبه هفتم ماه مه 821 ميلادى مطابق با روز قبل از سلخ ذوالقعدهء 205 هجرى بوده است « 3 » ) . اما طاهر به محض ورود به نيشابور در خطبهء نماز جمعه از ذكر نام خليفه خوددارى كرد « 4 » و با اين عمل ، مطابق مراسم آن زمان ، خود را مستقل اعلام نمود ، ولى بلافاصله بعد از آن درگذشت ( اكتبر يا نوامبر 822 ميلادى ) « 5 » و بعد از وى پسرش طلحه زمام امور حكومت را به دست گرفت . مأمون چون در نتيجهء گزارش مأمور چاپارخانهء خود ، از اين واقعه مستحضر گرديد « 6 » پس از مشاورهء مختصرى حكومت سرزمينهايى را كه طلحه خودبخود در تصرف داشت به اين فرمانرواى غير قانونى واگذار كرد ( طلحه از خاندان وفادار و مطيع خليفه بود و به علاوه برادرش عبد الله نيز در
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد به :Fuck 77 .( 2 ) - طبرى ، رديف 3 ، صفحات 1040 تا 1044 ؛ - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 554 به بعد ؛ - اغانى ( بولاق ) ، ج 14 ، ص 36 به بعد ؛ حمزهء اصفهانى ، ص 145 ؛ گرديزى ( زين الاخبار ) ، ص 5 ؛ ابن الاثير ، ج 6 ، ص 122 به بعد ؛ - عوفى ( جوامع - الحكايات ) ، ص 152 ، نمرهء 312 ؛ - ابو الفداء ، ج 2 ، ص 138 ؛ - تاريخ سيستان ، ص 177 ؛ - دربارهء طاهريان رجوع شود به :Krymskyj 25 - 43 ; Gafurov 165 - 167 ; Wilh . Barthold in der E I , IV 664 f . IV 660 f .( 3 ) - ولى بايد گفت كه چنين روزى جمعه بوده است .
( 4 ) - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 556 به بعد ؛ - دربارهء جزئيات اين مورد - كه به طور مختلف روايت شده - رجوع كنيد به فصل « وضع حقوقى حكومت ايران نسبت به دستگاه خلافت » - و نيز به :
( 5 ) - حمزهء اصفهانى : شنبه 27 جمادى الآخر سال 207 هجرى مطابق است با 17 نوامبر 822 ميلادى ، كه روز دوشنبه بوده است . - گرديزى و ابن الاثير : جمادى الاولى سال 207 هجرى - 22 / 9 تا 21 / 10 سال 822 . عقد الفريد ، ج 3 ، ص 257 ؛ العيون و الحدائق ، ص 364 ؛ طيفور ( تاريخ بغداد ) ص 59 ؛ - وMichael 511( 6 ) - رجوع كنيد به فصل « سازمان پستى و بازرسى حكومت » .