خيانت طرفداران پنهانى مأمون كه در بغداد نيز وجود داشته « 1 » دستى داشته است يا نه ، نمىتوان به تحقيق اظهار نظر كرد . در هر صورت ، طاهر به زودى به تصرف شگفتآور اهواز كه والى آن در نبرد يأسآميزى در مقابل دروازهء شهر كشته شد « 2 » ، توفيق يافت ، و بدين ترتيب تمام سلسله جبال زاگرس زير سلطه و قدرت مأمون درآمد و ايران از بغداد مجزا گشت و تنها گرگان باقى ماند كه آن هم پس از چند ماه از طرف يكى از برادران مأمون تسخير شد « 3 » ؛ در صورتى كه حكمران مكه و مدينه بموقع شخصا تسليم گشت « 4 » . در اين ميان طاهر ، خليفه امين ، را در بغداد محاصره كرد ( 812 / 813 مطابق 197 هجرى ) « 5 » . شهر بغداد پس از اين محاصرهء طولانى سقوط كرد و امير مؤمنان ( امين ) اسير شد و به قتل رسيد ( اواخر سپتامبر 813 ميلادى مطابق اواخر محرم 198 هجرى ) « 6 » .
اما مأمون فاتح كه اكنون قاطبهء مسلمانان خلافت او را به رسميت مىشناسند ، به مقر خلافت ، در ساحل دجله ، نيامد بلكه سالهاى متمادى در مشرق ماند ، و نيز اين مسئله خود گواه بر آن است كه مأمون با سنن و آداب ايرانيان و بالجمله با ايرانيتى كه مأمون ( نيز مانند اجداد خود در سالهاى 747 تا 750 ) غلبهء خود را بر قواى مغرب مديون آن بود ، پيوند درونى داشت .
هامش
( 1 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 808 ؛ - ابن الاثير ، ج 6 ، ص 84 .
( 2 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 833 ، 840 و 851 ؛ - العيون و الحدائق ، ص 330 به بعد ؛ - ابن الاثير ، ج 6 ، ص 87 .
( 3 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 868 ؛ - ابن الاثير ، ج 6 ، ص 93 .
( 4 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 863 .
( 5 ) - طبرى ، رديف 3 ، صفحات 861 تا 881 ؛ - العيون و الحدائق ، ص 335 به بعد ؛ - ابن الاثير ، ج 6 ، صفحات 90 تا 93 .
( 6 ) - طبرى ، رديف 3 ، صفحات 882 تا 909 ؛ - تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، صفحات 534 تا 537 ؛ - مسعودى ( مروج ) ، ج 6 ، صفحات 439 تا 488 ؛ - ابن الاثير ، ج 6 ، صفحات 94 تا 97 ؛ - العيون و الحدائق ، صفحات 339 تا 341 ؛ ابو الفداء ، ج 2 ، ص 102 به بعد . - و نيز رجوع كنيد به :