خليفه امين ، در روز چهارشنبه اول ژانويهء 811 ميلادى ( 195 هجرى ) « 1 » على حكمران سابق را مأمور كرد تا با برادرش ( مأمون ) پيكار كند . على پس از نبردى دشوار كه زمان طويلى بطور متناوب با فتح و شكست برگزار مىشد ، در حوالى رى از طاهر بن حسين ، سپهسالار مأمون ، شكست خورد و هنگام فرار كشته شد . « 2 » پس از آنكه اين سردار فاتح يعنى طاهر حملهء دوم لشكر خليفه ، امين ، را كه به رهبرى عبد الرحمن بن جبله از همدان پيش مىآمد دفع نمود ، جنگ برادركشى را كه ديگر شروع شده بود ادامه داد و به سوى قزوين تاخت و مناطق كوهستانى مجاور را تصرف كرد ، تا اينكه عبد الرحمن نيز كه در ضمن - عقبنشينى به جنگ ادامه مىداد كشته شد . و چون مقارن با اين زمان شورشهايى در حمص ( 809 / 810 مطابق 194 هجرى ) « 3 » و دمشق ( 810 / 811 مطابق 195 هجرى ) « 4 » امين را به خود مشغول ساخته بود ، به اين جهت سپاهى كه وى در نزديكى حلوان و خانقين متمركز نموده بود ، به قدرى ضعيف بود كه ناچار بدون پيكار از مقابل لشكر طاهر عقب نشست « 5 » . در اينكه آيا در اين مسئله
هامش
( 1 ) - روز دوم ربيع الثانى سال 195 هجرى ، كه به عنوان روز اين واقعه ذكر شده ، روز پنجشنبه بوده است .
( 2 ) - مسير اين وقايع را مىتوان به خوبى از سكهها دريافت : در سال 809 / 810 ، هنوز سكههايى به نام امين در بخارا ، سمرقند ، بلخ و نيشابور . زده مىشده ، در سال 810 / 811 فقط در هرات مأمون روى اين سكهها نام خود را به عنوان وليعهد خلافت ذكر مىنموده ولى از سال 810 / 811 ( برابر 195 هجرى ) عموما اين جمله را حذف مىكند . - رجوع كنيد به : طبرى ، رديف 3 ، صفحات 795 تا 802 ، 808 و 814 تا 826 ؛ - جهشيارى ( كتاب الوزراء ) ، ص 367 ، 371 ؛ - مسعودى ( مروج ) ، ج 4 ، صفحات 420 تا 423 ؛ - العيون و الحدائق ، ص 323 به بعد ؛ - ابن الاثير ، ج 4 ، صفحات 79 تا 81 ؛ - عوفى ، ص 167 ، شمارهء 709 ، ص 180 ، شماره 984 ؛ - نيز رجوع كنيد به :Tiesenhausen S . XVI ; Lane Poole I 91 ; - Schwarz VI 756 ; Wiet 169 ( Rajj ) .( 3 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 776 ؛ - ابن الاثير ، ج 6 ، ص 75 .
( 4 ) - طبرى ، رديف 3 ، ص 830 ؛ - ابن الاثير ، ج 6 ، ص 82 .
( 5 ) - طبرى ، رديف 3 ، صفحات 826 تا 829 ؛ - مسعودى ( مروج ) ج 6 ، ص 439 به بعد ؛ - العيون و الحدائق ، ص 325 به بعد ؛ - ابن الاثير ، ج 6 ، صفحات 83 تا 85 .