زيرا كه شتم و ذم ام جميل موجب توسل است به سيد رسل و تقرب به او ، و از ربيع بن انس منقولست كه چون رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم در شب تار نزديك آن پشتهء خار رسيدى آن پشتهء خس و خار هموار زمين گشتى و آن حضرت چون پاى بر آن نهادى در زير پاى وى نرم تر از حرير بودى ، از ابن عباس و قتاده و مجاهد و عكرمه و سدى روايت كردهاند كه هيمه كشى وى عبارتست از نمامى و سخن چينى وى كه موجب افروخته شدن آتش خصومت بود هم چنان كه بهيمه آتش مشتعل مىشود و لهذا نميمه را حطب گويند كما قال الشاعر : ( و لم تمش بين الحي بالحطب الرطب ) اى لم تمش بالنميمة . و تقيد حطب برطب به جهت دلالت آنست بر تدخين كه موجب زيادتى فتنه و شر است ، و يقال أيضا فلان يحطب على فلان اي يوقد بينهم النائرة و يثير الشر ، و در اشعار فارسى واقع شده كه :
( بيت )
ميان دو كس جنگ چون آتش است
سخن چين بدبخت هيزم كش است
و ام جميل به اين خصلت معروف بوده و بخست و دناءة موصوفست اكتم بن صفى پسران را وصيت ميكرد كه زنهار مبادا از شما سخن چينى صادر گردد كه سخن چنين كشنده هيمه است براى افروختن آتش و بدانيد كه نمام در يك ساعت چندان آتش فتنه را مشتعل سازد كه ساحر در يك سال آن را نتواند بظهور رسانيد . سعيد بن جبير و ابى مسلم بر آنند كه * ( حَمَّالَةَ الْحَطَبِ ) * بمعنى حمالة الخطايا است يعنى بردارندهء گناهان بسبب معادات پيغمبر و حمل كردن شوهر خود را و ساير كفره را بر ايذاى آن حضرت و اينموجب بر افروختن آتش دوزخست مانند افروختن آتش بهيمه و بنا بر اين ذكر حطب نيز بر سبيل مجاز باشد و نظيره قوله تعالى يَحْمِلُونَ أَوْزارَهُمْ عَلى ظُهُورِهِمْ و قول اول منقولست از ابن عباس بروايت ضحاك و گويند فى نفس الامر وى بريسمانى از ليف خرما پشته هيزم ميكشيد براى خود چنان كه رسم زنان عربست روزى پشته هيزم در پشت داشت و رسن آن در گردن آن را بر سنگى نهاد تا بياسايد ملكى بيامد و آن پشته را در پس پشت او از سنگ فرو گردانيده رسن در گردن او بماند و گلوى او به آن گرفته شد و نفسش منقطع گشته بدوزخ رفت ، و حق سبحانه به جهت تخصيص حال و تحقير او و تصوير او به صورت بعضى خطاب كه موجب مهانت او و شوهر او است خبر ميدهد كه :
( 5 ) - * ( فِي جِيدِها ) * در گردن او * ( حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ ) * رسنى است بهم نيك تابيده از ليف خرما كه هيزم بدان بر پشت ميبندند تا او و زنش را در خشم آورد چه ايشان از خاندان شرف و ثروت