يا آماده سازيم او را براى حالتى يا طريقه اى كه مؤدى شود به يسر و راحت كه آن دخول جنت است و اين مأخوذ است از يسر للركوب اذا اسرجها و ألجمها ، و از امير المؤمنين سلام عليه روايتست كه روزى رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم به جنازه اى حاضر شد و چوبى در دست داشت و بطريق تفكر آن را بر زمين ميزد و بعد از آن فرمود كه هيچكس نباشد الا كه او را در بهشت جايى باشد و در دوزخ جايى مردى گفت يا رسول اللَّه پس ما ترك عمل كنيم فرمود نه
اعملوا فكل ميسر لما خلق له
كار كنيد كه هر كس مهيا كرده شده براى كارى كه آفريده شده است براى او پس اين آيه بر خواند ، و نيز از حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم روايتست كه
ما طلعت شمس قط الا بجنبيها ملكان يقولان اللهم عجل خلفا لمنفق و لممسك تلفا
يعنى هيچ روز آفتاب برنيايد الا كه برد و جانب او دو فرشته باشند كه ميگويند بار خدايا هر كه مالى نفقه مىكند عوض وى بتعجيل بوى ؟ ؟ ؟ و سان و هر كه انفان نميكند مال وى بتعجيل تلف كن و بعد از آن فرمود كه مصدق اين سخن اينست كه * ( فَأَمَّا مَنْ أَعْطى وَاتَّقى وَصَدَّقَ بِالْحُسْنى فَسَنُيَسِّرُه لِلْيُسْرى ) * .
( 8 ) - * ( وَأَمَّا مَنْ بَخِلَ ) * و اما كسى كه بخل كرده به دادن حقوق مال خود يا كلمهء توحيد * ( وَاسْتَغْنى ) * و بىنياز ديد خود را بشهوت دنيا از ثواب خداى و بدين سبب بموجبات آن كه ارتكاب طاعتست و اجتناب از معصيت توجه ننمود .
( 9 ) - * ( وَكَذَّبَ بِالْحُسْنى ) * و تكذيب كرد كلمه نيكوتر را كه كلمه توحيد است يا عوض وعده يا غير آن از كلمات حقه يا خصلت نيكوتر را كه تدين است بدين اسلام .
( 10 ) -
* ( فَسَنُيَسِّرُه ) * پس مهيا گردانيم او را يعنى به جهت آن عناد اسباب لطف و توفيق از او باز گيريم و او را در باديه خذلان فرو گذاريم تا آماده شود * ( لِلْعُسْرى ) * براى خصلتى يا طريقه اى كه مؤدى باشد بعسر او كه آن دخول نار است يا منع الطاف كنيم از او تا طاعت نزد او دشوارترين چيزى شود كما قال يَجْعَلْ صَدْرَه ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ ( 11 ) - * ( وَما يُغْنِي عَنْه ) * و دفع نكند از او عذاب را * ( مالُه ) * مال او كه به آن بخل كرد * ( إِذا تَرَدَّى ) * چون هلاك شود اين مأخوذ است از ردى كه هلاكتست و اينجا مراد موتست يا وقتى كه در قبر در آيد يا در دوزخ افتد ، و ميتواند بود كه * ( ما ) * از براى استفهام باشد در معنى انكار يعنى مال او چه چيز را منع كند از او از عذاب و عقاب ، واحدى باسناد خود بعكرمه مىرساند كه ابن عباس فرمود كه سبب نزول اين آيات آن بود كه مردى از انصار در سراى وى درختى از خرما بود كه بعضى از شاخهايش در سراى همسايهء درويش عيال بار آويخته بود و صاحب آن درخت هر گاه
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 265
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٦٥