مانع شرب او مشويد در وقتى كه نوبت اوست تا عذاب بشما فرود نيايد نصب ناقه و سقيا بر تحذير است مانند الاسد الاسد و الصبى الصبى باضمار ذروا يا احذروا عقرها و سقياها فلا تذودوها عنها ( 14 ) - * ( فَكَذَّبُوه ) * پس تكذيب كردند صالح عليه السّلام را در آنچه تحذير ايشان كرده بود از حلول عذاب بعد از عقر ايشان * ( فَعَقَرُوها ) * پس پى كردند و مجروح ساختند و بشمشير قوايم او را قطع كردند و بكشتند .
* ( فَدَمْدَمَ عَلَيْهِمْ ) * هو من تكرير قولهم ناقة مدمومة اذا البسها الشحم يعنى چون عقر ناقه كردند پس فرو پوشانيد عذاب را بر ايشان * ( رَبُّهُمْ ) * پروردگار ايشان * ( بِذَنْبِهِمْ ) * بسبب گناهان ايشان * ( فَسَوَّاها ) * پس يكسان گردانيد دمدمه را بر همهء ايشان يعنى صغير و كبير ايشان را مستأصل ساخت و يكى را باقي نگذاشت اما كبار زيرا كه همه بعقر راضى بودند و در تكذيب مشاركت يكديگر و اما صغار به جهت علم الهى بكفر و طغيان ايشان بعد از بلوغ ايشان ، و ميتواند بود كه ضمير مؤنث راجع بثمود باشد يا بارض يعنى تسويه فرمود همهء قبيله ثمود را به عذاب استيصال يا يكسان ساخت زمين را بر ايشان يعنى سقف و حيطان ايشان را بر سر ايشان انداخت و همه را در زير آن پنهان ساخت كقوله فَخَرَّ عَلَيْهِمُ السَّقْفُ مِنْ فَوْقِهِمْ .
( 15 ) - * ( وَلا يَخافُ عُقْباها ) * و حال آنكه نميترسد عاقبت و تبعه دمدمه را هم چنان كه ملوك ميترسند از آنچه در عقب اهلاك واقع شود كه آن معارضه خصم است با ايشان و انتقام كشيدن از ايشان و به جهت آن بعضى را باقى ميگذارند مراد آنست كه حق سبحانه باكى از آن ندارد و حال آنكه هيچكس را بر او دست نيست و تبعات را بر او راه نه و ميتواند بود كه ضمير راجع بثمود باشد بر طبق سابق يعنى نترسيد خداى از عاقبت هلاك ثمود ، و نزد ضحاك و سدى و كلبى ضمير مستتر راجع بعاقر است يعني نترسيد آن كسى كه عقر ناقه نمود از عاقبت آنچه بجاى آورد در عقر و قتل زيرا كه او مكذب صالح بود در وعيد عذاب و به جهت اين در عقر جسارت نمود و گويند ضمير راجع است بصالح يعنى صالح نميترسيد از عاقبت آنچه تخويف مينمود بايشان از عقر زيرا كه واثق بود بنجات خود ، طبرسى آورده كه بروايات صحيحه و اسانيد وثيقه آمده بود كه عثمان بن صهيب از پدر خود روايت كرده كه حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم امير المؤمنين عليه السّلام را گفت
يا على من اشقى الاولين
؟ اى على شقىترين پيشينيان كيست آن حضرت گفت
عاقر الناقة
حضرت فرمود راست گفتي
فمن اشقى الاخرين
؟ پس بدبختترين پسينيان كيست آن حضرت فرمود كه
لا أعلم يا رسول اللَّه
نميدانم آن كيست رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم فرمود
الذي يضربك على هذه
آن كسى است كه شمشير بر اين موضع تو زند و اشاره كرد بتارك سر امير المؤمنين عليه السّلام و از عمار بن ياسر روايتست كه
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 262
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٦٢