خير فحول وجهى نحو قبلتك ) بار خدايا اگر مرا نزد تو منزلتى هست روى مرا به قبله كن حق سبحانه روى او را به قبله گردانيد و هيچكس قدرت آن نداشت كه روى او را از آن بگرداند و بجانب ديگر كند ، و اظهر آن است كه آيه بر عموم خود باشد و اگر نزول آن مخصوص باشد بحمزه يا بحبيب حكم او عام خواهد بود مر كسانى را كه متصف بصفت او باشند چنان كه از عبد اللَّه بن عمر روايتست كه چون بندهء مؤمن مشرف بر موت شود حق سبحانه دو فرشته بفرستد تا از براى وى تحفه اى از بهشت بياورند و به او گويند كه اى نفس آرميده بيرون آى راضى و مرضى با روح و ريحان شو پس مكيف شود برايحهء طيبه كه بمراتب از بوى مشك خوش بوتر باشد و چون آن رايحه را فرشتگان آسمان بشنوند با خود گويند كه نفس بندهء مؤمن ميآرند درهاى آسمان به روى او بگشائيد و بر وى صلوات دهيد و او را نزد عرش خداى برند و چون فرشتگان كه قابض روح وى باشند آنجا رسند خداى را سجده كنند و گويند بار خدايا تو عالمى كه اين بنده مؤمن است هميشه ترا پرستيده لمحه اى بر تو انباز نگرفته حق سبحانه بميكائيل خطاب كند كه اين نفس را نزديك نفوس مؤمنان برو بفرما تا قبر وى را در طول و عرض هفتاد گز فراخ سازند و از روح و ريحان بهشت مطيب گردانند پس او در قبر خود چنان خواب كند كه عروس بر بالاى جامهاى الوان و وقتى كه از خواب برخيزد همچه كسى باشد كه بمراد خود خواب كرده باشد و چون كافر را موت نزديك شود حق تعالى دو فرشته بفرستد و به او گويند
يا أيتها النفس الخبيثة ارجعى الى الجحيم و العذاب الاليم
از سعيد بن جبير مرويست كه چون عبد اللَّه عباس در طايف وفات كرد مرغى بيامد كه بر شكل وى كسى نديده بود و در نعش وى رفت و بيرون نيامد و در آن وقت كه او را دفن كردند بر سر قبر وى از هاتفى مىشنيدند كه ميگفت * ( يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي وَادْخُلِي جَنَّتِي ) * .
سورة البلد
مكيست و بيست آيتست باجماع .
ابى بن كعب از حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم روايت كرده كه هر كه قرائت او در فرايض لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ باشد يا تلاوت كند حضرت حق سبحانه و تعالى او را امان دهد از غضب و خشم خود در روز قيامت .
و ببايد دانست كه چون حضرت حقتعالى سورة الفجر را انزال نمود بذكر نفس مطمئنة در اينسوره تبيين وجه اطمينان نمود كه آن نظر است در طريق معرفت حقتعالى و آن را مؤكد ساخته به قسم و فرمود كه :