ابن فرقد از أبو عبد اللَّه عليه السّلام روايت كرده كه هر كه سورة الفجر بخواند در فرايض و نوافل در روز قيامت حشرش با حسين بن على عليهما السّلام باشد و اين سورهء حسين بن على عليهما السّلام است و در درجهء او در بهشت باشد .
بدانكه چون حضرت حق سبحانه و تعالى ختم سورهء مذكوره نمود به اينكه مرجع خلق به او است و حساب ايشان بر او است افتتاح اين سوره نمود بتأكيد اين معنى كه آن اقسام اوست بر لَبِالْمِرْصادِ و فرمود كه :
( 1 ) -
* ( بِسْمِ اللَّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَالْفَجْرِ ) * سوگند به اول صبح كه مانند عمود از افق ظاهر مىشود و راست ميايستد و اين پيش از صبح دوم است باندك زمانى و آن وقت مناجات و دعاى دوستانست يا سفيدهء صبح دوم كه هنگام نماز و اجتماع بندگانست براى آن يا به نماز صبح كه مشهود له فرشتگانست و از ابن عباس مرويست كه مراد همهء روز است و بقول ديگر مراد اول محرم است كه سال از آن منفجر مىشود و يا اول ذى الحجة كه ابتداى ليالى عشر است يا بامداد صبح جمعه كه حج مسكينان است ، يا صباح روز عرفه كه وظايف دعا و نياز حاجيان در آن است يا سفيدهء دوم روز عيد يا اول روز قيامت يا انفجار خلقان از قبور ، و در تبيان گويد كه فجر اشارت است بانفجار آب از اصابع مبارك حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم و آن در وقتى بود كه آن حضرت در طائف بود و لشكر اسلام كه دوازده هزار مرد بودند از غايت تشنگي بوى استغاثه نمودند و گفتند يا رسول اللَّه تن و جان ما فداى خدا و رسول باد ليكن اگر ما هلاك شويم كافران خرم شوند حضرت صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم قدحى طلبيد و انگشت مبارك خود را در آن نهاد جبار عالم چهار چشمهء آب از انگشتان ماه شكاف او روان ساخت و مانند جوشيدن آب از چشمه از آن بر ميجوشيد و همهء لشكر سيراب شدند و خيكها و ساير ظروف پر ساختند ، و يا مراد انفجار ماء است از منابع عيون ، و يا انفجار ناقه صالح از كوه يا انفجار آب حجر موسى كه فَانْفَجَرَتْ مِنْه اثْنَتا عَشْرَةَ عَيْناً و يا انفجار مطر از سحاب ، و يا انفجار معرفت از سر دل عاشق عارف ، و يا صبح عرفان كه آن روشنتر از آفتاب است چه نور آفتاب بحجاب ممنوع مىشود و نور معرفت به هيچ ممنوع نگردد ، يا انفجار اشك از ديدهء عصات ، و گويند كه در كلام مضاف محذوف است و تقدير اينكه و خالق الفجر و بر اينقياس است قوله :
( 2 ) - * ( وَلَيالٍ عَشْرٍ ) * و سوگند بده شب يعنى دههء ذى الحجة كه عرفه در آنست ، يا دههء محرم كه روز عاشورا در آن است ، يا دههء آخر رمضان كه شب قدر در آنست ، يا دههء ميان شعبان كه شب
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 230
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٣٠