ذنوب مؤمنان كه اهل طاعت باشند كه طريق انابت پيش گيرند * ( الْوَدُودُ ) * دوست مر آن كس را كه مطيع او شود و به جهت طلب رضاى او از معاصى اجتناب نمايد و مراد بمودت او سبحانه با بنده اعطاى نعم جليله و مرتبه رفيعه است به او و قبول اعمال او مانند عطاى و دود آنچه مرغوب باشد بهر كه مطلوب او بود ، و گويند كه مراد بمودت او مداومت القاى محبت بنده است در قلوب عباد كقوله تعالى سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا و زهرى در تفسير أسماء اللَّه آورده كه جايز است و دود فعول باشد بمعنى مفعول چون ركوب و حلوب يعنى بندگان صالح و متقى او را دوست مىدارند به جهت معرفت ايشان بفضل و كرم او و استغراق ايشان باسباغ آلاء و نعم او بعد از آن فرمود كه و دود خواه بمعنى فاعل باشد و خواه بمعنى مفعول متضمن مدح او سبحانه باشد زيرا كه حق سبحانه اگر بندگان را دوست دارد از فضل و كرم اوست و اگر بندگان او را دوست دارند به جهت معرفت ايشان است بفضل و احسان او .
( 15 ) - * ( ذُو الْعَرْشِ ) * خداوند عرش عظيم و خالق آن يا مالك ملك و علو رفعت بينهايت او * ( الْمَجِيدُ ) * بزرگوار در ذات و صفت و غالب بر جميع مكونات و مىتواند بود كه مجيد بمعنى مجدود باشد يعنى جميع مخلوقات تمجيد و تعظيم او ميكنند و بنا بر اين فعيل بمعنى مفعول باشد .
( 16 ) - * ( فَعَّالٌ ) * او كننده است * ( لِما يُرِيدُ ) * هر چه خواهد ايراد صيغهء مبالغه به جهت غايت كثرت آن چيزيست كه اراده مىكند و احداث مينمايد و بعد از ذكر صفات كمال خود خبر ميدهد از حال جميع كفره على الاجمال بقوله :
( 17 ) - * ( هَلْ أَتاكَ ) * آيا آمد به تو * ( حَدِيثُ الْجُنُودِ ) * سخن لشكرهاى اهل كفر كه بر انبياء عليهم السّلام بيرون آمدند و با ايشان كمر عناد و عدوات بر ميان بستند و تكذيب ايشان نمودند و بسبب آن به عذاب دنيا و عقبى گرفتار شدند ، استفهام براى تقرير است يعنى بتحقيق كه خداى تعالى خبر جنود كفر به تو اعلام نمود تا تسلى تو باشد و موجب صبر تو بر ايذاء و تكذيب قوم و تخويف ايشان از وقوع مثل آن عقاب بر ايشان و ظفر و نصرت تو بر ايشان هم چنان كه انبياء بر اعداء مظفر و منصور شدند .
( 18 ) - * ( فِرْعَوْنَ وَثَمُودَ ) * اين بدل جنود است و مراد بفرعون فرعون و اتباع او است و اكتفاء بذكر او به جهت آنست كه او مضل و مغوى ايشان بود و همه تابع او بودند يعنى تو شناختى حديث فرعون و قوم او را و قبيلهء ثمود را كه آن تكذيب ايشان بود و استيصال بسبب آن و غالبشدن انبياء عليه السّلام بر ايشان
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 207
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص٢٠٧