( 26 ) - * ( إِنَّ فِي ذلِكَ ) * بدرستى كه در گرفتن فرعون * ( لَعِبْرَةً ) * هر آينه پندى است و اعتبارى * ( لِمَنْ يَخْشى ) * مر كسى را كه از شأن او باشد كه بترسد تا از نافرمانى مجتنب شده سر بر خط فرمانبردارى نهد ، و چون حق سبحانه ذكر معجزات موسى عليه السّلام نمود و امتناع فرعون از آن و معاقب شدن وى بسبب آن بعد از آن به جهت تذكير منكران بعث و اظهار قدرت خود بر اعاده ميفرمايد كه :
( 27 ) - * ( أَ أَنْتُمْ ) * آيا شما منكران حشر و نشر * ( أَشَدُّ ) * سختتريد و دشوارتر نزد خداى تعالى * ( خَلْقاً ) * از روى آفريدن * ( أَمِ السَّماءُ ) * يا آسمان به اين عظمت و چون شما ميدانيد كه آسمان باعظم جثه و رفعت آفريدهء خداست پس چگونه او قادر نباشد كه بار ديگر شما را بيافريند ، بعد از آن در بيان كيفيت خلق آسمان ميفرمايد كه بَناها بنا كرد آن را به اين طريق كه :
( 28 ) - * ( رَفَعَ سَمْكَها ) * برداشت سقف آن را يعنى مقدار ذهاب آن را از زمين در سمت علو مدورّ و مرفوع گردانيد كه آن مسير پانصد ساله راه هست * ( فَسَوَّاها ) * پس تسويه فرمود آن را بىقصور و تفاوت فتور و آن را كامل ساخت به آنچه موجب صلاح آن است از كواكب و تداوير و غير آن :
( 29 ) - * ( وَأَغْطَشَ ) * و تاريك ساخت * ( لَيْلَها ) * شب آن را * ( وَأَخْرَجَ ) * و بيرون آورد * ( ضُحاها ) * روشنى آفتاب آن را كقوله وَالشَّمْسِ وَضُحاها مراد به اين روز است و اضافهء ليل و ضحى بسماء به جهت آنست كه حدوث آنها بسبب حركت فلك است چه طلوع آفتاب و غروب آن كه موجب ليل و نهار است منوط به آن حركتست .
( 30 ) -
* ( وَالأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ ) * و زمين را بعد از آفريدن آسمان * ( دَحاها ) * بگسترد و منبسط ساخت به جهت آرام گرفتن خلايق در آن ، جمهور علماء بر آنند كه آفرينش زمين پيش از خلق آسمانست و گستردن آن بعد از آن چنان كه در روايت ثابت شده كه حق سبحانه زمين را بيافريد و همه را در زير كعبه جمع كرد و بعد از آن آسمان را بيافريد و جبرئيل عليه السّلام را
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 145
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٤٥