* ( فَكِيدُونِ ) * پس كيد و حيله كنيد با من ، اين تقريعست مر ايشان را و آثار عجز ايشان يعنى حيله ايشان با خداى پيش نرود و بمكر و فريب عذاب از خود دفع نتوانند كرد .
( 40 ) -
* ( وَيْلٌ ) * شدت غم و غصه * ( يَوْمَئِذٍ ) * در آن رو * ( لِلْمُكَذِّبِينَ ) * مر تكذيب كنندگان را است كه بحيله از عذاب نتوانند رهيد ، و بعد از ذكر احوال كافران و عاصيان بيان احوال مؤمنان و مطيعان ميكنند كه :
( 41 ) - * ( إِنَّ الْمُتَّقِينَ ) * بدرستى كه متقيان و پرهيزكاران از شرك و عصيان * ( فِي ظِلالٍ ) * در سايه هاى درختان بهشت باشند * ( وَعُيُونٍ ) * در كنار چشمهاى آب .
( 42 ) - * ( وَفَواكِه ) * و در ميان ميوه ها * ( مِمَّا يَشْتَهُونَ ) * از آنچه آرزو كنند مرفه الحال و فارغ البال .
( 43 ) - * ( كُلُوا ) * اين در موضع حال است از ضمير متقين در ظرف كه آن فى ظلال است اى هم مستقرون فى ظلال مقولا لهم ذلك يعنى متقيان در سايه هاى بهشت قرار گيرندگان باشند در حالتى كه خزنهء جنت ايشان را گويند كه بخوريد اين ميوه ها را * ( وَاشْرَبُوا ) * و بياشاميد اين آبها را * ( هَنِيئاً ) * خوردنى و آشاميدنى گوارنده باطيب نفس و التذاذ كه مصونست از شوائب اذيت و سوء عاقبت * ( بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ) * بسبب آنچه بوديد كه عمل ميكرديد در دنيا .
( 44 ) - * ( إِنَّا كَذلِكَ ) * بدرستى كه ما همچنين * ( نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ ) * پاداش مىدهم اهل احسان را در عقيده و عمل ، و ميتواند بود كه اينكلام ابتداى اخبار باشد از جانب حق سبحانه و مخاطب حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم باشد در دنيا ، يا خطاب باشد باهل بهشت در آخرت بر طريق سابق و امر مذكور در اكل و شرب بر سبيل اباحت است ، و بعضى گفتهاند كه امر بر حقيقت خود است و مراد حق سبحانه در اين آنست كه اى متقيان البته اكل و شرب نمائيد و ايشان چون دانسته باشند كه اكل و شرب مراد حق سبحانه است سرور ايشان بيشتر گردد و ميل ايشان در اكل و شرب زياده شود پس ارادهء او سبحانه مستلزم عبث نباشد .
( 45 ) - * ( وَيْلٌ ) * چاه قيح و دم * ( يَوْمَئِذٍ ) * در آن روز * ( لِلْمُكَذِّبِينَ ) * مر اهل تكذيب راست كه بنعيم بهشت نميگروند و آن را باور ندارند .
( 46 ) - * ( كُلُوا ) * اين در موضع حالست از مكذبين اى الويل ثابت لهم فى حال ما يقال لهم كلوا يعني كلمهء عذاب ثابتست مر مكذبان را در حالتى كه خزنهء دوزخ ايشان را گويند كه بخوريد اى مكذبان نعيم فاني دنيا را * ( وَتَمَتَّعُوا ) * و برخوردار شويد * ( قَلِيلًا ) * زمانى اندك * ( إِنَّكُمْ مُجْرِمُونَ ) *
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي ) — صفحة 122
مساهمون: الملا فتح الله الكاشاني
ص١٢٢